گزارش ویژه/
زنگار فراموشی بر میراثی کهن/ طب سنتیِ ایران احیاء میشود؟
طب سنتی این روزها در کشور برخلاف گذشتهی پرفروغش روزگار خوشی ندارد و به مدد کم لطفیهای مسئولان تمام گنجینههایش به باد فراموشی سپرده شده است.[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از آناج، درمان گری و طبابت قدمتی به عمق تاریخ انسان ابوالبشر دارد، از زمانی که آدمی درد را تجربه کرد در پی درمان نیز بوده است. طب سنتی ایرانی نیز با قدمتی 7 هزار ساله و به مدد ممارست و تحقیقات دانشمندان نامی همچون بوعلی سینا، ذکریای رازی، اهوازی ارجانی و ... صاحب آوازهای جهان شمول بوده تا جایی که یافتهها و کتب این اشخاص قریب به 500 سال در دانشکده های اروپایی و آسیایی توسط اساتید تدریس شده است.
, شبکه اطلاع رسانی راه دانا, آناج,طبی که بنیاد کار آن برچهار طبیعت مزاج آدمی (اخلاط اربعه) به نام های بلغم ، صفرا ، سودا ، خون و نیز سردی و گرمی استوار بوده و بر اساس آنها مراحل تشخیص و درمان طی میشد. یافتهای ارزشمند که علم پزشکی روز دنیا نیز آن را تحسین کرده و از آن تحت عنوان ازدیاد و نقصان میزان سوخت وساز پایه یاد میکند.
,پزشکان نیز با تبحر و ممارستی که در شناخت انواع مزاجها داشتند، آن را معیار اصلی تشخیص و درمان کلیهی بیماریها قرار داده بودند و به اقتضای امکاناتشان از موی سر گرفته تا ناخن پای بیمار را بدنبال نشانهای از مرض مورد بررسی قرار میدادند.
,چرا طب سنتی؟
,طب سنتی اصول خاص خود را دارد، قواعدی که به عقیدهی طرفدارنش عامل رجحان آن را بر طب مدرن است. اولویت در این طب تاریخی پیگشیریست و به تعبیر دیگر این طب بر عوامل دفع کنندگی تاکید کرده و به منظور عملی کردن آن بر روش زندگی صحیح تاکید دارد. عاملی که در طب مدرن به درمان تغییر اولویت داده و با نسخه پیچی سعی در رهانیدن بیمار از امراض دارد.
,در حالی که طب جدید بیشتر به درمان مرض واقع شده اختصاص دارد طب سنتی درمان بیماری را به تعدیل درون انسان ارجاع داده و با ایجاد هماهنگی بین انسان و محیط اطراف به جای رفع معلولهای حاصل از مرض به درمان علل آن میپردازد.
,توجه به شیوهی درمان اقلیمی و توسل به داروهای گیاهی دیگر وجه تمایز طب دیرین با طب مدرن میباشد که در نهایت علیرغم گسترش روز افزون علم پزشکی هنوز هم طرفداران خاص خود را دارد.
,
, علاقمندی به شیوههای درمانی قدیم مختص مردمان جهان سوم نبوده و در کشورهای توسعه یافته همچون آمریکا، که از جملهی کشورهای پیشرو در حوزهی پزشکی و درمان است، نیز طرفداران خاص خود را دارد تا جایی که آمار تخمینی از صرف هزینهی سالانه 14 میلیارد دلاری آمریکاییها برای بهره مندی روشهای سنتی درمانی کردهاند.
,طب سنتی در کشور نیز کماکان رایج بوده و سیر روبه گسترش عطاریها و مغازههای عرضهی گیاهان دارویی نشان از رونق دوبارهی این میراث گرانبها دارد اما بر خلاف رونق بازار عطاریها طب سنتی به شکل صحیح و علمی آن و منطبق با نیاز جامعه توسعه نیافته و در سایه عدم حمایت تمام گنجینه هایش به یغمای فراموشی رفته است.
,اقدامات چکشی برای به حاشیه راندن طب سنتی بازهی گستردهای از انحلال معاونت طب سنتی وزارت بهداشت در اردیبشهت 93 گرفته تا پلمپ مرکز حجامت ایران در فروردین و لغو کنگره ملی 12 هزار نفری حمایت از طب سنتی به رغم اخذ موافقتهای قانونی در خرداد ماه سال جاری داشته است.
,عدم رسمیت طب سنتی مانع از گسترش صحیح آن شده است
,عضو هیئت علمی دانشگاه شاهد ضمن تاکید بر توسعه آموزش و پژوهش در طب سنتی میگوید: متاسفانه تا کنون طب سنتی در کشور به رسمیت شناخته نشده است و همین موضوع منجر به به حاشیه کشیده شدن طب سنتی و فواید آن گردیده است.
,محسن ناصری ایجاد ساختارهای مناسب جهت توسعه آموزش علمی، منطقی و یکپارچه طب سنتی را از وظایف مراجع سیاستگذار کشور قلمداد کرده و عنوان میکند: پس از رسمیت یافتن طب سنتی میتوان به برنامههای آموزشی و متعاقب آن توسعهی تحقیقات مرتبط با آن اقدام کرد.
,
, وی توسعهی آموزش علمی و یکپارچهی طب سنتی در پیکره سیستم آموزشی کشور را از برکات رسمیت یافتن طب سنتی برشمرده و ادامه میدهد: توسعه آموزش صحیح و پرورش نیروهای متعهد و علاقه مند موجب میگردد که امکان سوء استفاده از این مکتب کاهش یابد و نیروهای لازم نیز برای انجام تحقیقات حیاتی در این مسیر پرورش یابند.
,ضعف دسترسی و هزینههای بالا مانع از فراگیری طب سنتی شده است
,عضو هیئت علمی دانشگاه شاهد ضعف در دسترسی آسان و هزینههای بالای استفاده از خدمات طب سنتی را یکی از معضلات گریبانگبر طب سنتی کشور ارزیابی کرده و تصریح میکند: در حال حاضر ارائه خدمات رسمی طب سنتی در کشور محدود به پزشکان متخصص این طب است.
,وی ارزانی و سهولت دستری را از ویژگیهای طب سنتی در جهان عنوان کرده و میافزاید: برای حل این مشکل باید آموزش طب سنتی به صورت واحدهای ضروری در برنامه مقطع پزشکی عمومی هم ایجاد شود تا دسترسی و هزینهها کاهش یابد.
,مراکز پژوهشی طب سنتی متمرکز نیستند
,این محقق طب سنتی کمبود مراکز تحقیقاتی و نیز عدم ارتباط سازندهی مراکز موجود با یکدیگر را از دیگر مشکلات گریبانگیر طب سنتی در کشور دانسته و تشریح میکند: عدم تمرکز پژوهشها و وجود پراکندگی در آنها که سبب میشود نتیجهی ملموسی بدست نیاوریم.
,محسن ناصری تعدد در موضوعات در دست تحقق را از دیگر عوامل عقب ماندگی طب سنتی در کشور ارزیابی و تصریح میکند: موضوعات مورد تحقق مراکز تحقیقاتی طب سنتی را میبایست به موضوعات اولویت دار کشور محدود کرد چراکه تعدد در موضوعات نتیجهای جز سردرگمی نخواهد داشت.
,ظرفیت داخل در تولید گیاهان دارویی مغفول مانده است
,این عضو هیئت علمی دانشگاه شاهد توجه به ظرفیتهای گیاهان دارویی کشور در توسعهی طب سنتی ضروری دانسته و خاطرنشان میکند: امروزه داروهای گیاهی قریب به 3 درصد بازار دارویی کشور به خود اختصاص داده است.
,
, ناصری به رشد بیش از 700 درصدی فروش داروهای گیاهی در کمتر از 2 دهه ی گذشته اشاره کرده و می گوید: در سال 1376 فروش رسمی گیاهان دارویی در کشور در حدود 700 میلیون تومان بوده است که این مبلغ هم اکنون به بیش از 500 میلیارد تومان در سال افزایش پیدا کرده است.
,وی در همین پیوند ادامه میدهد: حجـم تجـارت جهانی گیاهان دارویـی از 60 میلیارد دلار در سـال 1996 به 100 میلیارد دلار در سال 2010 افزایش یافته است و بر اساس پیشبینی بانک جهانی در سال 2050 گردش مالی و تجارت جهانی متمرکز و مبتنی بر گیاهان دارویی و داروهای گیاهی به حدود 5000 میلیارد دلار خواهد رسید.
,این محقق طب سنتی سرزمین ایران را کشوری ممتاز و با رتبه بالا از نظر غنای گیاهی و تنوع زیستی و دارای 11 اقلیم از 13 اقلیم شناخته شده جهانی دانسته و تصریح میکند: تحقیقات نشان داده است که بیش از 2300 گونه از گیاهان کشور دارای خواص دارویی، عطری، ادویهای و آرایشی ـ بهداشتی هستند.
,به گفتهی وی 1728 گونه از این گیاهان بهعنوان گیاهان بومی انحصاری ایران بوده و بهعنوان یک ظرفیت انحصاری در کشور محسوب میشوند.
,ناصری سهم تولید کنندهی داخلی از این بازار را بسیار ناچیز توصیف کرده و بیان میدارد: حجم کثیری از داروهای گیاهی موجود در بازار از کشورهای هند و چین وارد کشور میشوند و در نتیجه با قیمت تمام شدهی بالا مانع از توسعهی طب سنتی در کشور میگردند.
,وی ضمن تاکید بر حمایت از شرکت های تولید کنندهی داروهای گیاهی اضافه میکند: میتوان با تقویت این شرکتها و نیز بسترسازی برای ورود شرکتهای دانش بنیان به این حوزه علاوه بر تامین نیاز داخلی صادرات داروهای گیاهی را کلید زد.
,طب سنتی را قدر بشناسیم
,عضو هیات علمی دانشکده طب سنتی دانشگاه شاهد در خصوص فرصت هایی که طب سنتی میتواند برای کشور ایجاد کند، میگوید: اگر بتوانیم طب سنتی را با مطابق با شیوههای علمی و دورههای دانشگاهی و تربیت متخصص پیش ببریم،میتوان در یک چشم انداز 20 ساله بیش از 30 درصد خدمات پزشکی و درمانی را بر اساس این طب تحت پوشش قرار دهیم.
,او در تشریح گسترهی فعالیتی طب سنتی در سایر کشورها صاحب نام در این رشته میگوید: 80 درصد خدمات پزشکی و درمانی کشور هند و بیش از 40 درصد خدمات پزشکی کشور چین توسط مکتبهای متعدد طب سنتی فعال در آن کشورها ارائه میشود.
,ناصری به ایجاد اشتغال پایدار و تولید ارزش افزودهی حاصل از فراگیری طب سنتی در کشور اشاره و تصریح میکند: اگر طب سنتی در کشور به مانند سایر کشورهای صاحب نام فراگیر شود میتوان صدها فرصت شغلی در زیرشاخههای آن، از کشاورز تولید کننده داروهای گیاهی گرفته تا پزشک متخصص، ایجاد کرد.
,طب سنتی را بهورزها شروع کنیم
,ناصری با تاکید بر نقش 25 هزار بهورز شاغل در خانه های بهداشت کشور در توسعهی طب سنتی تشریح میکند: بهورزها مجاز به تجویز 20 قلم داروی شیمیایی هستند و این در حالیست که میتوان با یک دورهی آموزشی آنها را با تجویز دست کم 6 قلم داروی طب سنتی بومی و ارزان قیمت آشنا کرد.
,وی بهورزها را خط مقدم شبکهی درمانی کشور دانسته و اضافه میکند: اگر از ظرفیتهای بهورزها به طور درست استفاده کنیم در آیندهی نزدیک شاهد گسترش طب سنتی و نیز کاهش هزینههای درمانی به ویژه در مناطق روستایی و محروم کشور باشیم.
,
, فضای اجتماعی و علمی کشور همواره بستر مباحثی مختلف با طرفیت موافقان و مخالفان طب سنتی بوده است. مباحثی با دو خروجی کاملا متفاوت که به طور تام با فعالیت طب سنتی موافق بودهاند و یا مخالف. اما متاسفانه توجه اساسی به ظرفیتهای این رشته و ایجاد سازوکار مناسب برای آن چیزی بود که معولا مورد غفلت واقع شده است.
,غفلتی که حاصل آن چیزی نبوده جز مغفول ماندن ظرفیتهای اشتغالی و درآمدی آن و گسترش چراغ خاموش مراکز ارائه دهنده خدمات طب سنتی و فروشگاههای عرضه کننده گیاهان دارویی.
,در این بین وعدهی وزیر بهداشت در حاشیه افتتاح سلامت کدهی طب سنتی در بیرجند مبنی بر ارائهی لایحهی جامع برای ساماندهی و شناسنامه دار کردن طب سنتی بارقههایی از امید را برای احیای دوبارهی این میراث 7 هزار ساله ایجاد کرده است.
,لایحهای که امیدواریم تصویب آن توسط مجلس قانون گذار مسیرهای قانونی را برای استفاده هرچه بهتر از پتانسیل های این رشته را فراهم کرده و علاوه بر توسعهی ثروت ملی، از سوء استفاده های برخی از محبوبیت این رشته که منجر به تحمیل صدمات جانی و مالی عدیدهای به هم میهنان شده است جلوگیری شود.
,
ارسال دیدگاه