نگاه و نقدی بر کتاب «تهاجم فرهنگی» گفتارهای آیت الله محمدتقی مصباح یزدی
از آنجا که این کتاب گردآوری از سخنان استاد مصباح یزدی توسط آقای عبدالجواد ابراهیمی است، ساختار کلی کتاب توسط گردآورنده سازمان یافته است، هرچند در انتخاب عناوین اصلی خیلی باسلیقه عمل نکرده و تیترها به خوبی بیان کننده مباحث گردآمده زیر آن عنوان نمی باشند[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از ندای اصفهان، تاب «تهاجم فرهنگی» (انتشارات مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی) برگرفته از سخرانی های آیت الله محمدتقی مصباح یزدی در سال های ۶۹ الی ۷۲ هجری شمسی است که حجت الاسلام عبدالجواد ابراهیمی نگارش و تحقیق آن را در ۱۷۶ صفحه انجام داده است. موضوع اصلی کتاب استعمار فرهنگی و مقابله آن با فرهنگ اسلامی و انقلابی است. از حیث زمان، این کتاب مربوط به پس از جنگ تحمیلی است که شروع مقابله فرهنگی دشمنان با انقلاب اسلامی ایران می باشد.
, شبکه اطلاع رسانی راه دانا, ندای اصفهان,نویسنده که خود از صاحب نظران علمی و فرهنگی کشور است، در پی بیان و روشن کردن روش های تهاجم فرهنگی دشمن برآمده، چرا که برای مقابله با یک جریان ابتدا باید آن را درست شناخت و دید کاملی نسبت به آن پیدا کرد. گام بعدی نویسنده راهکارهای مقابله با این تهاجم در عرصه های مختلف فرهنگی است که به صورت تفصیلی بیان و شرح گردیده است.
,متن کتاب یک نوشتار علمی است و با استفاده از استدلال های عقلی و نقلی و شواهد تاریخی به توضیح و تبیین موضوعات پرداخته است. علاوه بر موضوعات تهاجم و دفاع فرهنگی، به خوبی تعریف فرهنگ و عناصر اساسی آن انجام شده است. مخاطب اصلی کتاب مسئولان و دست اندرکاران امور فرهنگی می باشند ولی با توجه به قلم روان آن، قابلیت استفاده کامل عموم مخاطبین از مطالب کتاب وجود دارد.
,دریافت فایل کامل کتاب در قالب PDF: دانلود
, دانلود,
, گفتنی است این کتاب با عنوان «الغزو الثقافی» به قلم آقای «ولید محسن» به عربی ترجمه شده و به کوشش انتشارات بهمنآرای قم و مؤسسه امالقرى للتحقیق و النشر بیروت در ۲۰۸ صفحه و با شمارگان ۲۰۰۰ نسخه منتشر شده است.[۱]
, [۱],
, محمدتقی مصباح یزدی کیست؟
, محمدتقی مصباح یزدی کیست؟,اندیشمند متأله آیت الله مصباح یزدی به سال ۱۳۱۳ خورشیدی در سرزمین یزد در خانواده ای مذهبی و مؤمن دیده به جهان گشود. وى تحصیلات مقدماتى حوزوى را در یزد به پایان رساند و براى تحصیلات تکمیلى علوم اسلامى عازم نجف شد؛ ولى به علت مشکلات فراوان مالى، بعد از یک سال براى ادامه تحصیل به قم هجرت کرد. در اقیانوس پرگوهر حوزه علمیه قم به جمع شاگردان مرجع عالیقدر تشیع آیت الله بروجردی پیوست. امام خمینی (ره) از دیگر اساتید آیت الله مصباح است که او با دلباختگی تمام از محضر ایشان کسب فیض نمود.
,از سال ۱۳۳۱ تا سال ۱۳۳۹ ه.ش در دروس امام راحل(قدس سره) شرکت و در همین زمان، در درس تفسیر قرآن، شفاى ابن سینا و اسفار ملاصدرا از وجود علامه طباطبایى(رحمه الله) کسب فیض کرد. وى حدود پانزده سال در درس فقه آیت الله بهجت مدظلّه العالى شرکت داشت. بعد از آنکه دوره درسى ایشان با حضرت امام (ره) به علت تبعید امام (ره) قطع شد، وی به تحقیق در مباحث اجتماعى اسلام، از جمله بحث جهاد، قضا و حکومت اسلامى پرداخت.
,خدمات علمی و انقلابی آیت الله مصباح یزدی
, خدمات علمی و انقلابی آیت الله مصباح یزدی,وى در مقابله با رژیم معدوم پهلوى نیز حضورى فعّال داشت که از آن جمله، همکارى با شهید دکتر بهشتى، شهید باهنر و حجه الاسلام و المسلمین هاشمی رفسنجانى است و در این بین، در انتشار دو نشریه با نام هاى «بعثت» و «انتقام» نقش داشت که تمام امور انتشاراتى اثر دوم به عهده وی بود. سپس در اداره مدرسه حقّانى به همراه آیت الله جنتى، شهید بهشتى و شهید قدوسى فعالیت داشت و حدود ده سال در آن مکان به تدریس فلسفه و علوم قرآنى پرداخت. از آن پس، قبل و بعد از انقلاب شکوهمند اسلامى با حمایت و ترغیب امام خمینى (قدس سره)، چندین دانشگاه، مدرسه و مؤسّسه را راه اندازى کرد که از مهم ترین آنها مى توان از بخش آموزش در مؤسّسه در راه حق، دفتر همکارى حوزه و دانشگاه و بنیاد فرهنگى باقرالعلوم نام برد.
,آیت الله مصباح هم اکنون ریاست مؤسسه آموزشى پژوهشى امام خمینى(رحمه الله) را از جانب مقام معظم رهبرى برعهده دارد. وی در سال ۱۳۶۹ به عنوان نماینده مجلس خبرگان از استان خوزستان و پس از آن نیز از تهران به نمایندگى مجلس خبرگان برگزیده شد. ایشان داراى تألیفات و آثار متعددى در زمینه هاى فلسفه اسلامى، الهیّات، اخلاق و عقاید مى باشد.
,این اندیشمند به جز دروس فقه و فلسفه و تفسیر قرآن کریم، ذهنی پویا در جستجوی علوم تجربی داشته است که این علقه ذهنی او را بسوی دروس غیر حوزوی همانند فیزیک، شیمی، جامعه شناسی، ریاضی، زبان فرانسه و انگلیسی سوق داده است.[۲]
, [۲],
, درپایان به جمله ای از مقام معظم رهبری در باره آیت الله مصباح بسنده می کنیم، ایشان می فرمایند:
,«بنده نزدیک به چهل سال است که جناب آقای مصباح را می شناسم و به ایشان به عنوان یک فقیه، فیلسوف، متفکر و صاحب نظر در مسایل اساسی اسلام ارادت قلبی دارم. اگر خدای متعال به نسل کنونی ما این توفیق را نداد که از شخصیت هایی مانند علامه طباطبایی و شهید مطهری استفاده کنند اما به لطف خدا این شخصیت عزیز و عظیم القدر خلأ آن عزیزان را در زمان ما پرکرده است.»[۳]
, [۳],همچنین رهبر معظم انقلاب در مورخ ۹ بهمن ۱۳۷۰ در حکم انتصاب آیت الله مصباح به عضویت شورای عالی مجمع جهانی اهل بیت (ع) ایشان را در شمار برجستگان رجال علمی و چهره های برجسته ی عالم تشیع نام می برند.[۴]
, [۴],شرایط خاصی که نویسنده دست به نگارش این کتاب زد
, شرایط خاصی که نویسنده دست به نگارش این کتاب زد,موقعیت زمانی این گفتارها سال های ابتدایی پس از دوره ی هشت سال دفاع مقدس ملت ایران است که پس از تهاجم نظامی دشمن و دفاع مردانه ملت ایران از اسلام و ایران، دشمنان انقلاب متوجه قدرت این کشور شدند که در مقابل آن همه سختی و فشار کمر خم نکرد و ایستادگی نمود. آنان به این نکته پی بردند که برای اثرگذاری بر این مردم، باید استقلال فرهنگی آنان را هدف گرفت و فرهنگ اسلامی آنان را گرفت و بی هویتی و فرهنگ تجمل و مصرف گرایی و بی تفاوتی را به آنان القاء نمود تا به راحتی بتوانند در رابطه با برخورد با این کشور و مردم آن به اهداف استعماری و مستکبرانه خود دست یابند.
,از همان پایان جنگ تحمیلی فرهیختگان جامعه اسلامی مانند رهبر معظم انقلاب و از جمله استاد مصباح یزدی که موقعیت جامعه و عملکردهای دشمنان را زیر نظر داشتند به آگاهی بخشی و اطلاع رسانی به مردم و مسئولین در مورد میدان نبرد جدیدی که مردم ایران در آن واقع شده بوند پرداختند.
,استاد مصباح در این کتاب به خوبی نقشه ها و فعالیت های دشمن را بیان و تحلیل می کنند. ایشان حتی به پیش بینی درباره ی آینده می پردازند و در صفحه ی ۱۶۱ کتاب می گویند:
,«در کنار سست کردن باورهای دینی و ارزشها، استعمارگران می کوشند تا از میزان پای بندی مردم به اعمـال شـرعی بکاهند: گناه و حرام را خوب جلوه دهند و تقید به مسائل شرعی را «خشکِ مقدسی» تعبیر می کنند. برای پیروزی در این زمینه، از وسایل تبلیغاتی و هنری نیز استفاده مـی کننـد و حتـی بـا برگـزاری محافـل علمـی، افرادی را که قدرت تحلیل علمی ندارند تحت تأثیر قرار می دهند؛ لذا به تدریج، جهت فیلم ها عوض مـی شـود و بـه جای آنکه ایثار و فداکاری و… نشان داده شود، مسائل عشقی، جنسی و… مطرح می شود. در زمینه عمل، مهاجمان فرهنگی مردم را به تبعیت از خواست های خود وادار می کنند. به عنـوان مثـال، بـرای از بین بردن هویت ملی ما و تبلیغ فرهنگ منحط خود، اقدام به ترویج مُد می کنند؛ لذا، لباس هایی وارد بازار مـی شـود که منقش به تصاویر حیوانات و خط بیگانه باشد. بدین وسیله و با استفاده از خـود مـردم، سـعی در اشـاعه فرهنـگ، خط، زبان و علم خود دارند.»
,در آن زمان هنوز فیلم های سینمایی با مفاهیم و محتوای عشقی و جنسی زیاد ساخته نشده بود ولی کسانی که فیلم های سینمایی سال های ۱۳۸۰ تا کنون را دیده باشند تغییر محتوای فیلم ها به عشقی و جنسی را به خوبی درک می کنند و به دید نافذ و بابصیرت این استاد بزرگوار احسنت می گویند که به درستی صحنه فرهنگی را بررسی و تحلیل نموده است.
,موضوع و هدف کتاب
, موضوع و هدف کتاب,همانگونه که از عنوان کتاب بر می آید؛ موضوع کتاب تبیین مفهوم و شناساندن تهاجم فرهنگی به جامعه ایران انقلابی می باشد که در پی حاکمیت دین اسلام و اجرا و پایبندی به آموزه های حیات بخش آن است. در این میان دشمن که اکنون با استفاده از قدرت و نفوذ فناوری ها و رسانه هایش قادر به جهت دهی و هدایت افکار عمومی جهان می باشد، وقتی که روح حاکم بر انقلاب ایران را در تضاد و مقابله با خواسته ها و اهداف خود می بیند در پی آن است که با روش های فرهنگی و تبلیغاتی از مجاری گوناگون و با نفوذ کردن در سطوح مختلف فرهنگی، فرهنگ اسلامی مردم را از آنان بگیرد و فرهنگ مصرف گرایی را جایگزین روحیه خودکفایی و سرسپردگی و خودباختگی به غرب را جانشین استقلال و عزت ملی و ارزشهای کاذب و تجمل گرایی را جایگزین فرهنگ ملی و اسلامی نماید.
,در چنین موقعیتی عوام مردم و به ویژه نخبگان جامعه باید با فراهم کردن شناخت و آمادگی در خود این پدیده را بشناسند و از این خطر عظیم جلوگیری نمایند که در بخش چهارم کتاب راهکارهایی عملی و مناسب برای این موضوع تبیین شده است تا بتوان به سرنوشت این مبارزه امیدوار بود.
,ایده کلی کتاب
, ایده کلی کتاب,ایده ی کلی نویسنده در این کتاب در مرحله اول تبیین اصولی و صحیح مباحث و امور فرهنگی است. در متن کتاب چند مرتبه به بیان های مختلف از دیدگاه غلط نسبت به امور فرهنگی و نحوه برخورد با هجوم فرهنگی دشمن به ویژه از جانب برخی مسئولان انتقاد شده است. مثلا در صفحه ۱۰۸ می خوانیم:
,«ما باید هجوم فرهنگی را بشناسیم نه اینکه بگوییم موسیقی جاز هجوم فرهنگی است و باید دوباره چنگ و عود را زنده کنیم و به موسیقی اصیل باستانی خود بازگردیم! آیا واقعا فهم آنها اینگونه است یا اینکه خود را به نافهمی می زنند؟ چه کسانی این مسائل را مطرح می کنند؟ آیا صرف اینکه ما به جای پیانو، نی بزنیم به فرهنگ اسلامی بازگشته ایم و مسأله هجوم فرهنگی حل شده است؟»
,همچنین در انتقاد به بد تعبیر کردن هشدار رهبر معظم انقلاب درباره خطر فرهنگی در صفحه ۱۲۰ این گونه بیان گردیده است:
,«به فرض آنکه دامنه کاربرد کلمه فرهنگ بسیار وسیع باشد و شامل هنر، آداب و رسوم محلی، رقص، آواز، موسیقی، تئاتر و امثال آنها شود، بحثی لفظی است. رهبر انقلاب که می گوید بزرگترین خطر برای انقلاب ما خطر فرهنگی است آیا می توان گفت که منظور او از خطر این است که رقص های محلی دارد تعطیل می شود؟ حال اگر ما رقص های محلی را احیا کنیم با تهاجم فرهنگی مبارزه کرده ایم؟ آیا منظور دشمنان از تهاجم فرهنگی این است که می گویند مثل ما برقصید؟ آیا برای مقابله با تهاجم فرهنگی دشمن باید سازهای قدیمی و مطرب های خودمان را به میدان بیاوریم و از گوشه و کنار رسوم قدیم را نو کنیم؟»
,یکی از ایده های اصلی نویسنده در این کتاب توجه به نقش القای افکار منحط و انحرافی به جامعه است. در این زمینه حتی ظرافت ها و پیچیدگی روش های دشمنان نیز به صورتی تحلیلی بیان شده است. به عنوان مثال در صفحه ۱۶۰ این چنین آمده است:
,«تزریق افکار انحرافی، التقاطی و الحادی از حربه های آنهاست. اگر شرایط اقتضا می کرد همه باورها و ارزشها را منکر می شدند؛ اما چون زمینه را مساعد نمی بینند، به اسم دین و تحقیقات جدید در اسلام نوین سعی می کنند تا باورها و ارزشها را از بین ببرند. چراکه حیات و منافع آنها به خطر افتاده است. مسأله انقلاب و ارزشهای اسلامی به ایران منحصر نیست، بلکه به سایر کشورهای اسلامی نیز سرایت کرده است و این روند ادامه خواهد داشت. لذا مخالفان تلاش می کنند تا این بینش الهی را در زادگاه خود مدفون سازند و به ما القا کنند که اشتباه کرده ایم و معرفت یقینی و نظام ارزشی حقیقی وجود ندارد. این همان هجوم فرهنگی است؛ یعنی تحمیل یک سلسله نظریات فلسفی، معرفت شناختی و هستی شناختی به عنوان مسائل فلسفی نو…»
,همچنین در این کتاب در رابطه با مسأله فرهنگ و نحوه پذیرش تکنولوژی غرب اشاراتی شده است و در کنار آن به این مسأله اشاره شده است که باید شناخت درستی از فرهنگ داشت و علاوه بر شناختِ قابلیت های فرهنگ اسلامی برنامه ها و نقشه های دشمن را نیز شناخت. در همین راستا به ابزارهای تهاجم فرهنگی دشمنان و تکنیک های مختلف آن پرداخته شده است و در انتها به شیوه های مقابله با استعمار فرهنگی اشاره شده و وظایف اصناف و رده های مختلف بیان گردیده است.
,پیش فرض های نویسنده در ارتباط با موضوع
, پیش فرض های نویسنده در ارتباط با موضوع,پیش فرض هایی که مصنف در رابطه با عنوان بحث و مباحث پیرامونی داشته، یکی توجه به نقش تخریب گری فرهنگ غرب در فرهنگ جوامع اسلامی و نقشه های دشمن و برتری طلب غربی نسبت به جامعه انقلابی ایران است. دیگر اینکه فرهنگ اسلامی استقلال طلب است و در هیچ زمینه ای به ویژه زمینه فرهنگی اجازه تسلط کفار بر مسلمین را نمی دهد. دغدغه و نگرانی بعدی مصنف فهم نادرست بعضی مسئولان در مورد فرهنگ اسلامی و فرهنگ ایرانی و نحوه عملکرد در خصوص مسائل فرهنگی است. در صفحه ۱۱۹ کتاب می خوانیم:
,«به نظر اینجانب، بعضی از کارهایی که به نام مقابله با تهاجم فرهنگی انجام شده نابجاست؛ زیرا نه تنها درد اصلی را نشناخته و داروی مناسبی برای این زخم تهیه نکرده اند، بلکه گاهی بر خودِ درد هم افزوده اند.»
,روش سازماندهی مطالب
, روش سازماندهی مطالب,از آنجا که این کتاب یک گردآوری از سخنان استاد مصباح یزدی توسط آقای عبدالجواد ابراهیمی است، ساختار کلی کتاب توسط گردآورنده سازمان یافته است و ایشان مطالبی که در سخنرانی های استاد در یک موضوع خاص بوده اند را کنار هم قرار داده و مطالب کتاب را از یک نظم منطقی برخوردار کرده اند، به صورتی که با نگاه به فهرست مطالب کتاب تقدم و تأخر موضوعات و سیر منطقی از ریشه ها و زیربناهای بحث تا تعاریف و بیان مسائل اصلی و طبقه بندی موضوعات و در پایان راه حل ها و راهکارها به خوبی در یک سیر منظم دیده می شود.
,مباحث کتاب در چهار بخش دسته بندی شده است:
, مباحث کتاب در چهار بخش دسته بندی شده است:,۱- تهاجم فرهنگی یا زمینه تسّلط کفار بر مسلمانان
,۲- اصول و ارزشهای اسلامی و خطر تهاجم فرهنگی
,۳- انقلاب اسلامی و خطر تهاجم فرهنگی
,۴- تهاجم فرهنگی و راهکارهای دفاعی
,هر بخش دارای چندین مبحث فرعی است. البته گردآورنده محترم در انتخاب عناوین اصلی خیلی با سلیقه عمل نکرده است و علاوه بر تکراری بودن عنوان تهاجم فرهنگی در هر چهار عنوان اصلی، این تیترها به خوبی بیان کننده مباحث گردآمده زیر آن عنوان نمی باشند و به علاوه در بعضی عناوین تداخل مبحث شده است. مثلا بعضی از راهکارهای دفاعی به جای بخش چهارم در بخش سوم آمده است و بهتر بود تعداد فصول بیشتر می شد تا به صورت دقیق تری دسته بندی مباحث انجام شود. مثلا در فصل اول برای تاریخچه فرهنگ و برتری طلبی غرب فصل مستقلی در نظر گرفته می شد و یا مثلا منطقی تر بود اگر فصلی مستقل تحت عنوان ابزارها و راهکارهای تهاجم دشمنان در نظر گرفته می شد.
,این کتاب فاقد پیوست، ضمیمه، کتاب نامه و فهرست فنی می باشد.
,فشرده ای از نکات اصلی و مفاهیم کلیدی کتاب
, فشرده ای از نکات اصلی و مفاهیم کلیدی کتاب,استعمار فرهنگی برای قطع ریشه های اعتقادی، در کشورهای اسلامی تلاش و برنامه ریزی می کند که این جنگِ فرهنگی، مقدمه ای برای از میان بردن تفکر و بینش توحیدی در تمامی جهان است. اگرچه مساله تهاجم فرهنگی در کشور ما، از مدتها قبل مطرح بوده است، اما پس از پیروزی انقلاب اسلامی، فرهنگ پویای اسلام در عرصه های بین المللی، نمودی تازه یافته است و استکبار جهانی با سرمایه گذاری های وسیعی تلاش می کند تا حرکت انقلاب و نفوذ فرهنگ اسلامی را متوقف سازد و نه تنها راه صدور آن را به کشورهای دیگر سد کند، بلکه تا آنجا که می تواند، فرهنگ ماتریالیستی و مبتذل خود را به صورتی گسترده تر، به کشورهای اسلامی و شرقی، خصوصا به کشور ما وارد کند و این همان تهاجم فرهنگی است که امروزه درباره آن سخن می گوییم.
,مفهوم واژه «فرهنگ» از مفاهیم بسیار پیچیده است و به رغم تعاریف بى شمارى که درباره آن بیان شده، تاکنون تعریف روشن و جامعى از آن ارائه نشده است. با این همه، منظور ما از آن در بحث «تهاجم فرهنگى» عبارت از مجموعهاى از مایه هاى فکرى و ارزشى است که در رفتار اختیارى و اجتماعى انسان اثر مىگذارد. این مجموعه داراى عناصر متعددى است که در جاى خود، مورد شرح و بررسى قرار خواهند گرفت.
,کلمه «تهاجم» از واژههایى است که از نظر لغوى معناى مشارکت طرفینى دارند، ولى این معنا مراد نیست و حتى در استعمالات رایج عرف نیز، به معنى هجوم یک طرفه آمده است.
,به وضوح مشاهده مىکنیم که فرهنگ مهاجم، یک فرهنگ سلطه جو است که با اهداف خاصى در جهت بسط سیطره خود، برنامه ریزى و تلاش مىکند و همانگونه که سردمداران و اندیشه گران کنونى آن اظهار کردهاند قصد دارد که جهان را به «دهکده واحد جهانى» بر اساس مبانى و ارزشهاى اومانیستى مبدل سازد.
,معنى تهاجم با غافلگیرى و تحمیل توأم است و علت آنکه این کلمه در عُرف ما ارزش منفى دارد، این است که دشمن مىخواهد باورها و ارزشهاى معتبر و متعالى را از جامعه ما برباید و به جاى آن، باورهاى نادرست و ارزشهاى منفى را بر ما تحمیل کند.
,در یک نگاه کلی، مطالب این کتاب در چهار بخش تنظیم شده است:
,بخش اول با عنوان «تهاجم فرهنگى یا زمینه تسلط کفار بر مسلمانان» به موضوعات ذیل مى پردازد: هویت شرق نشینان و گستره تهاجم فرهنگى، فلسفه غرب و نقش تخریبى آن در فرهنگ جوامع اسلامى، گونه هاى مختلف تهاجم یا زمینه هاى تسلط کفار بر مسلمین و اهمیت سلطه فرهنگى، اصل عدم استیلاى کفار بر مسلمین و دلیل این اصل.
, بخش اول,بخش دوم با عنوان «اصول و ارزش هاى اسلامى و خطر تهاجم فرهنگى» از مقوله فرهنگ و تهاجم فرهنگى سخن مى گوید و مبارزه فرهنگى را برترین حربه دشمنان مى شمارد، و ایمان زدایى و ایجاد شک در باورهاى دینى را به منزله یکى از ابزارهاى تهاجم فرهنگى قلمداد مى کند.
, بخش دوم,بخش سوم با عنوان «انقلاب اسلامى و خطر تهاجم فرهنگى» این نوع تهاجم را بزرگ ترین خطر براى انقلاب اسلامى دانسته است و با برشمردن عناصر اصلى فرهنگ (بینش ها، گرایش ها و رفتارها) نقش مهم فرهنگ در تداوم انقلاب گوش زد شده است و پس از اثبات بى نظیر بودن انقلاب اسلامى، ولایت فقیه، هدف اصلى تهاجم فرهنگى شمرده شده و در نهایت راه ترویج ارزش ها و شیوه هاى مقابله با هجوم فرهنگى دشمن بیان گردیده است.
, بخش سوم,در بخش چهارم با عنوان «تهاجم فرهنگى و راهکارهاى دفاعى» ابتدا آماجگاه هاى هجوم فرهنگى دشمن تعیین شده است که عبارتاند از: الف) عناصر سهگانه فرهنگ؛ یعنى بینش ها، ارزش ها، رفتارها؛ ب) حوزه و دانشگاه. سپس راه هاى نفوذ فرهنگى دشمن اعم از راه هاى سطحى و ریشه اى مورد توجه قرار گرفته است. آن گاه راهکارهاى دفاعى در دو زمینه وظیفه ملت، اعم از فرهیختگان و توده عمومى مردم، و وظیفه دولت در دفاع از فرهنگ اسلامى تبیین شده است.
, بخش چهارم,انتهای پیام/م
]
ارسال دیدگاه