مصاحبه تفضیلی درباره اتمام نعمت در غدیر؛
غدیر خم عید بزرگ ولایت و اتمام نعمت/اتمام نعمت در قرآن فقط مختص غدیر است
درباره رسالت و امامت نیز در قرآن کریم تنها درباره جریان غدیرخم و ولایت امیر مؤمنان علیهالسلام، تعبیر منحصر به فرد «اتمام نعمت» آمده است.[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا به نقل از ملایریها؛ روز عید غدیر روز اکمال دین، اتمام نعمت و ناامیدی جنود شیطان و مشرکین، روزی که معلم و مفسر قرآن، مدافع دین، معلم و مزکّى مردم و حافظ نظام اسلامى و بیت المال و مرزهاى کشور و بالاخره صاحب دین منصوب شده و روزی که والى، امام و خلیفه آمد و کافر بدخواهى که در کمین نشسته بوده تا دین و نظام دینى را از ریشه براندازد، ناامید شد. خبرنگار ما به مناسبت فرا رسیدن این روز با عظمت مصاحبه ای با حجت الاسلام و المسلمین دانیال بصیر یکی از کارشناسان مذهبی داشته است.
, شبکه اطلاع رسانی راه دانا, ملایریها,ملایریها: غدیر در روایات اسلامی چه جایگاهی دارد؟
, ملایریها: غدیر در روایات اسلامی چه جایگاهی دارد؟, ملایریها: غدیر در روایات اسلامی چه جایگاهی دارد؟,حجت الاسلام بصیر: هنگامی که به روایات اسلامی مینگریم، از عید غدیر به عنوان عید الاکبر و بزرگترین عید اسلامی، تعبیر شده است. این تعبیر بیانگر این است که حاصل زحمات تمام فرستادگان الهی، در این روز به ثمر نشسته است. آنگاه که نوح علیه السلام بر مردم نازل شد، دین خود را بر آنها عرضه داشت و فرمود: «خداوند شما را به این دین فرا خوانده است؛ اما بدانید که بعد از من پیامبری خواهد آمد که آیین او کاملتر است، پس به او بگروید و آگاه باشید که کاملترین دین، نزد آخرین فرستاده خداست.» همین طور ابراهیم، موسی و عیسی علیهم السلام آمدند و به تدریج، دین خدا را کامل نمودند و وعده به کاملترین دین، یعنی دین آخرین رسول الهی، دادند.
,ملایریها: کدام آیات قرآن به واقعه غدیر اشاره داشته اند؟
, ملایریها: کدام آیات قرآن به واقعه غدیر اشاره داشته اند؟, ملایریها: کدام آیات قرآن به واقعه غدیر اشاره داشته اند؟,حجت الاسلام بصیر: در آیه سوم از سوره مبارکه مائده، خداوند متعال حادثه غدیر چنین بیان می کند که: «الْیَوْمَ أَکمَلْتُ لَکمْ دِینَکمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَیْکمْ نِعْمَتِی وَرَضِیتُ لَکمُ الإِسْلاَمَ دِینًا، فَمَنِ اضْطُرَّ فِی مَخْمَصَةٍ غَیْرَ مُتَجَانِفٍ لِّإِثْمٍ فَإِنَّ اللّهَ غَفُورٌ رَّحِیم» امروز دین شما را برایتان کامل و نعمت خود را بر شما تمام گردانیدم، و اسلام را براى شما به عنوان آیینى برگزیدم. و هر کس دچار گرسنگى شود، بىآنکه به گناه متمایل باشد اگر از آنچه منع شده است بخورد، بىتردید، خدا آمرزنده مهربان است.
,ملایریها: در این آیه خداوند از به اتمام نعمت اشاره شده است منظور از این نعمت چیست؟
, ملایریها: در این آیه خداوند از به اتمام نعمت اشاره شده است منظور از این نعمت چیست؟, ملایریها: در این آیه خداوند از به اتمام نعمت اشاره شده است منظور از این نعمت چیست؟,حجت الاسلام بصیر: در آیه شریفه اشاره به اکمال دین و اتمام نعمت شده است. منظور از نعمه به کسرحرف اول و فتح در لغت چنانکه راغب در مفردات خود گفته به معنای حالت خوش است. اما نعمه به فتح حرف اول و سکون دوم به معنای تنعم است....نعیم به معنای نعمت بسیار است ، و لذا خداوند بهشت را با این کلمه توصیف کرده و فرموده: فی جنات النعیم و جنات النعیم ، و تنعم به معنای تناول چیزی است که در آن نعمت و خوشی است، گفته میشود: نعمه تنعیما فتنعم یعنی او را تنعیم کرد و متنعم شد ، و زندگیش فراخ و گوارا گردید.
,به همین جهت است که میبینیم قرآن کریم عطایای الهی از قبیل مال و جاه و همسران و اولاد و امثال آن را نسبت به انسان نعمت علی الاطلاق نخوانده، بلکه وقتی نعمت خوانده که در طریق سعادت و به رنگ ولایت الهی درآمده آدمی را به سوی خدا نزدیک کند. اما اگر در طریق شقاوت و در تحت ولایت شیطان باشد البته نقمت و عذاب است، نه نعمت، و آیات بر این معنا بسیار است.
,ملایریها: آن طور که گفتید کلمه نعمت در این آیه به معنای نعمت بسیار بزرگ است آیا باز هم در قرآن کلمه نعمت استفاده شده است؟
, ملایریها: آن طور که گفتید کلمه نعمت در این آیه به معنای نعمت بسیار بزرگ است آیا باز هم در قرآن کلمه نعمت استفاده شده است؟, ملایریها: آن طور که گفتید کلمه نعمت در این آیه به معنای نعمت بسیار بزرگ است آیا باز هم در قرآن کلمه نعمت استفاده شده است؟,حجت الاسلام بصیر: در قرآن کریم عبارت اتمام نعمت درچند جا بیان شده است:
,1.سوره یوسف آیه 6
,وَکَذَلِکَ یَجْتَبِیکَ رَبُّکَ وَیُعَلِّمُکَ مِن تَأْوِیلِ الْأَحَادِیثِوَیُتِمُّ نِعْمَتَهُ عَلَیْکَ وَعَلى ءَالِ یَعْقُوبَ کَمَآ أَتَمَّهَا عَلَىأَبَوَیْکَ مِن قَبْلُ إِبْرَهِیمَ وَ إِسْحَقَ إِنَّ رَبَّکَ عَلِیمٌ حَکِیمٌ
,منظور از اتمام نعمت در این آیه شریفه مقام نبوّت و حکومت است که سرآمد نعمتهاست وبه پیامبران وبرگزیدگان الهی عطا میشود. پس اینکه در آیه مورد بحث فرموده: و یتم نعمته علیک و علی آل یعقوب معنایش این میشود که: خدا به شما نعمتهایی داده که با داشتن آن در زندگی سعادتمند شوید، و لیکن این نعمتها را در حق تو و در حق آل یعقوب - که همان یعقوب و همسرش و سایر فرزندانش باشند - تکمیل و تمام میکند، همانطور که یوسف در خواب خود دید.
,2.سوره فتح آیه2
,لِّیَغْفِرَ لَکَ اللَّهُ مَا تَقَدَّمَ مِن ذَنبِکَ وَمَا تَأَخَّرَ وَیُتِمَّ نِعْمَتَهُ عَلَیْکَ وَ یَهْدِیَکَ صِرَاطاً مُّسْتَقِیماً
,خداوند در سال دوم هجرى که قبله تغییر کرد و سال ششم که صلح حدیبیّه به وقوع پیوست و سال هشتم که مکّه فتح گردید، وعده تمام کردن نعمت را در آینده مىدهد مى فرماید: «یتمّ نعمته»، امّا در حجّة الوداع به آن وعده ها جامه عمل پوشاند و با اعلام نصب حضرت علىعلیه السلام به امامت، نعمت را تمام کرد و فرمود: «الیوم اکملت لکم دینکم و اتممت علیکم نعمتى»
,3.سوره بقره آیه 150
,وَمِنْ حَیْثُ خَرَجْتَ فَوَلِّ وَجْهَکَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ وَ حَیْثُمَا کُنْتُمْ فَوَلُّواْ وُجُوهَکُمْ شَطْرَهُ لِئَلّا یَکُونَ لِلنَّاسِ عَلَیْکُمْ حُجَّةٌ إلَّا الَّذِینَ ظَلَمُوا مِنْهُمْ فَلاَ تَخْشَوْهُمْ و َاخْشَوْنِى و َلِأُتِّمَ نِعْمَتِى عَلَیْکُمْ وَلَعَلَّکُمْ تَهْتَدُونَ
,خداوند متعال در ماجراى تغییر قبله میفرماید: تغییر قبله براى این است که در آینده نعمت خود را بر شما تمام کنم. یعنى استقلال شما و توجّه به کعبه، زمینه ى اتمام نعمت در آینده است. «لأتمّ نعمتى»
,این ماجرا در سال دوّم هجرى در مدینه واقع شده است. در سال هشتم هجرى نیز خداوند به مناسبت فتح مکّه مى فرماید: ویتمّ نعمته علیک. یعنى: این پیروزى براى این است که خداوند در آینده نعمت خود را بر شما تمام کند. چنانکه ملاحظه مىکنید در هر دو آیه «اتمام نعمت» به صیغه فعل مضارع بیان شده است که نشانهى حدوث آن در آینده است، ولى در آیه 3 سورهى مائده که به هنگامی بازگشت از حجةالوداع در سال دهم هجرى و بعد از معرفى رهبرى معصوم در غدیرخم نازل مىشود، اینگونه مىفرماید: «الیوم اکملت لکم دینکم و اتممت علیکم نعمتى» امروز نعمت خود را بر شما تمام کردم. قابل توجّه و دقّت است که خداوند، روى کردن مردم به قبله را قدم نخستین براى اتمام نعمت و فتح مکّه را قدم دیگر و تعیین و معرفى رهبر را آخرین قدم در اتمام نعمت بیان مى کند.
,4.سوره مائده آیه 3
,الْیَوْمَ یَئِسَ الَّذِینَ کَفَرُواْ مِنْ دِینِکُمْ فَلَا تَخْشَوْهُمْ وَ اخْشَوْنِ الْیَوْمَ أَکْمَلْتُ لَکُمْ دِینَکُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَیْکُمْ نِعْمَتِى وَ رَضِیتُلَکُمُ الْإِسْلَمَ دِیناً فَمَنِ اضْطُرَّ فِى مَخْمَصَةٍ غَیْرَ مُتَجَانِفٍلِّإِثْمٍ فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَّحِیمٌ
,در قرآن کریم، نعمت وقتی به شکل مطلق میآید به معنای ولایت است. اتممت علیکم نعمتی یعنی با نصب امیرالمومنین نعمت ولایت را بر شما تکمیل کردم. پیامبراکرم صلی الله و علیه وآله در آن چند سالی که دوره پیامبری و نبوتشان بود، وقت کافی برای بیان همه احکام را نداشتند. هر چند که قرآن کریم به طور کامل بر پیامبر صلی الله و علیه وآله نازل شد اما قرآن حکم قانون اساسی را دارد و بیشتر، کلیات را بیان کرده است و جزئیات دین و فقه و اخلاق و معارف اسلامی در قرآن نیامده است و این مسئله نیاز به شخصیتی دارد که با غیب در ارتباط است و معصوم است تا آنها را برای مردم بازگو کند.
,ملایریها: بزرگان دین ما درباره نعمت چه مسائلی بیان کرده اند؟
, ملایریها: بزرگان دین ما درباره نعمت چه مسائلی بیان کرده اند؟, ملایریها: بزرگان دین ما درباره نعمت چه مسائلی بیان کرده اند؟,حجت الاسلام بصیر: حضرت آیت الله جوادی در مورد نعمتهای مادی و معنوی میفرمایند:
,تمامی نعمتها در سراسر عالم از سوی خداوند متعال است: وَ ما بِکُمْ مِنْ نِعْمَةٍ فَمِنَ اللَّهِ؛ نعمتهایى که انسانهاى عادى هرگز توان شمارش آن را ندارند: وَ إِنْ تَعُدُّوا نِعْمَةَ اللَّهِ لا تُحْصُوها إِنَّ اللَّهَ لَغَفُورٌ رَحیمٌ. خداى سبحان در قرآن کریم گاهى از نعمتهاى مادى و روزیهاى ظاهرى، مانند آسمان، زمین، آفتاب و ماه یاد مىکند و گاهى از نعمتهاى معنوى و باطنى؛ چنانکه به عیسى مسیح مىفرماید:
,إِذْ قالَ اللَّهُ یا عیسَى ابْنَ مَرْیَمَ اذْکُرْ نِعْمَتی عَلَیْکَ وَ عَلى والِدَتِکَ إِذْ أَیَّدْتُکَ بِرُوحِ الْقُدُسِ تُکَلِّمُ النَّاسَ فِی الْمَهْدِ وَ کَهْلاً وَ إِذْ عَلَّمْتُکَ الْکِتابَ وَ الْحِکْمَةَ وَ التَّوْراةَ وَ الْإِنْجیلَ وَ إِذْ تَخْلُقُ مِنَ الطِّینِ کَهَیْئَةِ الطَّیْرِ بِإِذْنی فَتَنْفُخُ فیها فَتَکُونُ طَیْراً بِإِذْنی
,یاد کن هنگامى را که خدا فرمود: «اى عیسى پسر مریم، نعمت مرا بر خود و بر مادرت به یاد آور، آن گاه که تو را به روح القدس تأیید کردم که در گهواره به اعجاز و در میانسالى به وحى با مردم سخن گفتى و آن گاه که تو را کتاب و حکمت و تورات و انجیل آموختم و آن گاه که به اذن من، از گِل، چیزى به شکل پرنده مىساختى، پس در آن مىدمیدى، و به اذن من پرندهاى مىشد...
,ملایریها: در قرآن کریم به خداوند در چندین آیه درباره نعمت هایی که به بنی اسرائیل داده است یادآوری می کند در این آیات نعمت چگونه آمده است؟
, ملایریها: در قرآن کریم به خداوند در چندین آیه درباره نعمت هایی که به بنی اسرائیل داده است یادآوری می کند در این آیات نعمت چگونه آمده است؟, ملایریها: در قرآن کریم به خداوند در چندین آیه درباره نعمت هایی که به بنی اسرائیل داده است یادآوری می کند در این آیات نعمت چگونه آمده است؟,حجت الاسلام بصیر: درباره نعمتهای بنى اسرائیل نیز در چندین آیه خداوند یادآوری میکند و مىفرماید:
,یا بَنی إِسْرائیلَ اذْکُرُوا نِعْمَتِیَ الَّتی أَنْعَمْتُ عَلَیْکُمْ *اى بنىاسرائیل، به یاد نعمتهایى باشید که به شما ارزانى داشتم.
,نعمتهاى معنوى مراتب و درجاتى دارد و در میان آنها برترین نعمت، رسالت و امامت است. از این رو در قرآن کریم از هر دو نعمت به «منت» (نعمت سنگین و توان فرسایى که حمل و هضم آن دشوار باشد، نه منت زبانى) تعبیر مىکند، درباره رسالت و بعثت پیامبران مىفرماید: لَقَدْ مَنَّ اللَّهُ عَلَى الْمُؤْمِنینَ إِذْ بَعَثَ فیهِمْ رَسُولاً مِنْ أَنْفُسِهِم. و درباره امامت نیز مىفرماید: وَ نُریدُ أَنْ نَمُنَّ عَلَى الَّذینَ اسْتُضْعِفُوا فِی الْأَرْضِ وَ نَجْعَلَهُمْ أَئِمَّةً وَ نَجْعَلَهُمُ الْوارِثینَ. زیرا پیامبر و امام تأمین کنندگان سعادت ابدى انسان هستند.
,ملایریها: مهمترین مسئله در غدیر بحث ولایت است رابطه بین اتمام نعمت و ولایت در آیات و روایات چیست؟
, ملایریها: مهمترین مسئله در غدیر بحث ولایت است رابطه بین اتمام نعمت و ولایت در آیات و روایات چیست؟, ملایریها: مهمترین مسئله در غدیر بحث ولایت است رابطه بین اتمام نعمت و ولایت در آیات و روایات چیست؟,حجت الاسلام بصیر: فرشتگان با همه قداست و شرافتى که دارند، تنها مىتوانند واسطه فیض باشند، ولى نمىتوانند هدایت و رهبرى مستقیم جامعه بشرى را بر عهده بگیرند. موجود کامل و جامعى که مىتواند فیض الهى را معصومانه از خدا دریافت کند و معصومانه به جوامع بشرى ابلاغ کند و خود نیز معصومانه به آن عمل کند، انسان کامل، مانند پیامبر و امام است. از این رو خداى سبحان در قرآن کریم بر نبوت و امامت که جامع آن دو «ولایت» است تکیه کرد و آن را مورد امتنان قرار داد، در حالى که درباره آفرینش آسمانها و زمین و بهشت و قیامت به منت یاد نکرد؛ زیرا آسمانها و زمین گر چه بزرگ است، لیکن در برابر نعمت سنگین و توانفرساى رسالت و امامت کوچک است.
,درباره رسالت و امامت نیز در قرآن کریم تنها درباره جریان غدیرخم و ولایت امیر مؤمنان علیهالسلام، تعبیر منحصر به فرد «اتمام نعمت» آمده است. سخن از «انعمت علیکم» نیست، بلکه خداوند مىفرماید: أتممت علیکم نعمتى. نعمتم را بر شما تمام کردم. یعنى همانطور که نبوت و رسالت پیامبر اکرم، صلّىاللَّهعلیهوآله، کاملترین نبوت و رسالت است و پس از آن نبوتى نیست، ولایت و امامت على و اولاد على، علیهمالسلام، نیز کاملترین ولایت و امامت است و پس از آن امامتى نیست. از منظر قرآن کریم در غدیرخم که عید بزرگ ولایت است، نعمتهاى معنوى الهى به برترین حد و بالاترین نصاب خود رسید و چون نعمتى برتر از ولایت على و اولاد على، علیهالسلام، نیست، عید غدیر برترین اعیاد امت اسلامى است و اعتقاد به ولایت تکوینى و تشریعى امامان معصوم، علیهالسلام، و باور داشتن وساطت و شفاعت و وسیله بودن آنان از مهمترین برکاتى است که نصیب امت اسلامى شده است.
,استاد شهید مطهری در تفسیر آیه 3 سوره مائده میفرماید: اگر ساختمانی ناقص باشد و اجزایش را بخواهیم اضافه کنیم به این کار اتمام میگویند. اتمام آن ساختمان به این است که اگر مثلاً سقف ندارد سقف بزنیم یا درهایش نصب نشده درهایش را کار بگذاریم و اجزای دیگر همینطور. این کار به معنای اتمام ساختمان است. اکمال یعنی چیزی تمام شده و نقصی ندارد اما روح و واقعیت و آن آثاری که از آن مد نظر است به آن هنوز باز نشده است. اکمال دین به این است که ولایت، روح دستورات دینی است. در روز عید غدیر، خداوند به حضرت پیامبر اکرم (صلی الله و علیه وآله) دستور می دهد که آن را به مردم ابلاغ کند.
,در آیه شریفه سخن از اکمل است؛ اما اگر شما اکمال را در کنار اتمام قرار دهید فرقش مشخص میشود که نصب امیرالمومنین علیه السلام به امامت به اعتبار اینکه جزیی از اجزای دین ناقص است و هنوز به دین اضافه نشده است این به معنای تمام شدن نعمت است. یعنی نعمت ناتمام بود و حالا که ولایت امیرالمومنین علیه السلام در قضیه خلافت در روز غدیر معین شده نعمت تمام میشود.
,ملایری ها: در بسیاری از روایات از ولایت به عنوان پایه و اساس بسیاری از اعمال نام برده شده است؛ آیا اکمال دین همان ولایت امیرالمومنین علیه السلام است؟
, ملایری ها: در بسیاری از روایات از ولایت به عنوان پایه و اساس بسیاری از اعمال نام برده شده است؛ آیا اکمال دین همان ولایت امیرالمومنین علیه السلام است؟, ملایری ها: در بسیاری از روایات از ولایت به عنوان پایه و اساس بسیاری از اعمال نام برده شده است؛ آیا اکمال دین همان ولایت امیرالمومنین علیه السلام است؟,حجت الاسلام بصیر: اگر به معنای اکمال توجه کنیم به این معنا است که روح دین و آن واقعیت و کنه معارف دین در ولایت امیرالمومنین علیه السلام نهفته شده است. لذا اکمال دین یعنی رسیدن روح ولایت در دستورات دینی و شرعی. در روایات دیگری هم ملاحظه میشود که اهل بیت علیهم السلام اشاره میکنند که مثلاً روح نماز، ولایت امیرالمومنین علیه السلام است یا در حدیث معروف داریم که «بنی الاسلام علی خمسه» اسلام بر 5 ستون بنا نهاده شده است. در ذیل آن حدیث، آخرین قسمتی را که اشاره میکند ولایت امیر مومنان علیه السلام است. آن وقت میگوید هیچ چیزی در اسلام به اندازه ولایت تأکید و سفارش نشده است. اگر ولایت نباشد، دستورات دیگر کان لم یکن است. نماز بی ولای او عبادتی بیهوده است.
,همه نعمتها و خوبیها، صلح و آرامش، امنیت و رفاه، همه و همه در سایه حاکمیت اسلام است، و حاکمیت اسلام پس از رسول خدا صلی الله و علیه وآله در پرتو ولایت عترت است، پس نعمت ولایت از همه نعمتها برتر است که در روز غدیر با تحقق بیعت عمومى براى ولایت عترت، نعمت برتر پروردگار کامل شد.
,نتیجه آن که ولایت تکمیل قانونی است که ناقص بوده و با نصب ولی امر پس از پیامبر تمام گردیده و اکنون که دین و تشریع آن کامل شده و نعمت ولایت تمام گشته خدا دین اسلام را برای بندگان خود پسندیده که همان دین توحید است و در آن غیر از خدا دیگری پرستش نمی شود. هم چنین غیر از خداوند و رسول یا ولی امری: که خدا امر به اطاعت او کرده از دیگری اطاعت نمی شود.
,انتهای پیام/
]
ارسال دیدگاه