تاملی در دستجات شاخسیِ تبریز؛
محملی برای اتحاد یا نقطهای برای تفرّق هیئتها؟/ عالم اولوب سراسر بیتالحزن بو آیدا
دستههای شاخسی که به طریق ریش سفیدی اداره میشوند بعضا در سالهای اخیر و در نبود این ریش سفیدها با برخی انحرافات و زوایدی روبرو شدهاند که اندک گذری در اوضاع دستجات مختلف شاخسی تبریز میتواند اضافاتی که بعضا سنخیتی هم با مقام معنوی سیدالشهدا(علیه السلام) ندارند را روشن کند.[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از آناج، بدون تردید یکی از سنتهای مهم و اساسی که در طول قرون گذشته دستآویزی برای حفظ اسلام و آموزههای شیعی بوده است، عزاداری و ابراز ارادت به محضر حضرات معصومین و به ویژه حضرت اباعبدالله الحسین(علیه السلام) میباشد.
, شبکه اطلاع رسانی راه دانا, آناج,عزاداری سالار شهیدان که از همان روز عاشورا به طور علنی شروع شد همیشه با تب و تاب و شور و حال وصف ناشدنی در بین شیعیان در جریان بوده است. از شعرخوانی دعبل خزاعی در محضر امام (علیه السلام) و تایید و دعای حضرت برای دعبل شاعر تا سینه زنی حضرت مهدی(عج) در کربلا که از مکاشفات علمای بزرگی چون شیخ مفید بوده است ، همه و همه در تایید نفس پاک عمل بوده که همه به انجام هر چه بهتر مراسمات عزاداری تشویق و ترغیب شدهاند و بعضا نیز حتی برخی از طرف حضرات معصومین(علیهم السلام) امر به عزاداری و زیارت حضرت ابا عبدالله شدهاند.
,قلم فرسایی در نوشتن فضایل عزاداری هم شاید زیره به کرمان بردن باشد؛ همگیحدیث معروف معصوم(علیه السلام) را شنیدهایم که فرمود "مَنْ بَکی اَواَبْکی اَوتَباکی وَجِبَتْ لُه الْجَنَّة" هر کس بگرید یا بگریاند یا خود را شبیه گریه کننده ها کند بهشت بر او واجب می شود.
,14 قرن از واقعهی کربلا میگذرد اما همچنان حرارت محبت حضرت اباعبدالله در قلوب مومنین به مصداق حدیث شریف إنَّ لِقَتلِ الحُسَینِ حَرارَةً فی قُلوبِ المُؤمِنینَ لاتَبرُدُ أبَدا میجوشد و هر سال نیز شکر خدا بیشتر میشود.
,شیوههای عزاداری مومنین نیز به نسبت قبله و قوم و کشور و ... همیشه تفاوتهایی داشته است که هرکدام در جای خود نظم و ویژگی خاصی داشتهاند. از مراسم طشت گذاری اردبیلیها تا مراسم قالی شویان مردم اردهال تا حمل نخل مردم یزد و سینه زنیها و زنجیرزنیها در شهرهای مختلف همه و همه اشکال مختلفی از عزاداریها بودهاند که به شیوههای سنتی و با گریههای مخلصانه پیرغلامان اهلبیت(علیهم السلام) شروع گردیده و همچنان ادامه دارند.
,یکی از آئین عزاداری که مختص شهر تبریز میباشد، دستههای "شاخسی" هستند؛ حقیقتا یکی از عزاداریها وزین خیابانی برای حضرت اباعبدالله همین دستههای شاخسی میباشند. در سالهای دور اغلب دستههای شاخسی قمه و شمشیر به دست میگرفتند و با شعرخوانی مداحان با نظم خاصی آنها را حرکت میدادند. امروز دیگر بنا بر حرمتی که بر قمه زنی قائل شدهاند دیگر دستههای شاخسی قمه و شمشیر در شهر نداریم اما چوبهای خاصی جایگزین آنها شدهاند.
,معمولا حرکتهای جمعی و اجتماعی اگر متولی خاصی نداشته باشند در بین راه با زواید و انحرافاتی روبرو میشوند. دستههای شاخسی که به طریق ریش سفیدی اداره میشوند بعضا در سالهای اخیر و در نبود این ریش سفیدها با برخی انحرافات و زوایدی روبرو شدهاند. دیدن این انحرافات شاید کار سختی نباشد. اندک گذری به دستجات مختلف شاخسی تبریز میتواند مشکلات و اضافاتی که بعضا سنخیتی هم با مقام معنوی سیدالشهدا ندارند را روشن کند.
,از طبلهای بزرگ و متعدد دستهجات که میزان تموّل هیئت را نشان میدهد تا اضافه شدن نی و فلوت به سیستمهای صوتی و زرق و برق چوبهایی جایگزین شمشیر که دیگر استیل شدهاند و براق.
,
, از بسته شدن خیابانهای عبوری مختلف به دلیل برگزاری شاخسی تا زرق و برق لباسهای شیک برخی مداحان. از دستههای شاخسی که اصلا هیئتی در طول سال ندارند و فقط یک دستهی شاخسی به مدت ده روز برپا میکنند تا مداحانی که در طول سال به شغلهای مختلف(!) میپردازند و ده روز اول محرم را میشوند مداح یک شاخسی.
,از بیسامانی برخی خیابانها که در طول 200 یا 300 متر سه دستهی شاخسی دارند تا طول مراسمات به پاسی از شب و صداهای حیرت آوری که از صدها متر دورتر شنیده میشوند.
,شاید ردیف کردن این مشکلات و انحرافات که برخی هم به دلیل احترام و قداست دستگاه همایونی اباعبدالله قابل نگارش نیستند، کمی سیاه نمایی و دور از انصاف به نظر برسد اما همهی مردم تبریز که نگارنده را نیز شامل میشود، خوبیهای این مراسمات را هم دیدهاند. از نظم با شکوه این هیئتها گرفته تا نوحههای حزینی که مادحین با اخلاص میخوانند و بسیاری از شرکت کنندههای شاخسی و حتی بینندهها را در غم و ماتم محرم غرق میکنند یا حتی همین کار امسال بسیاری از این هیئتها که در حرکتی بسیار پسندیده محل های شاخسی را به تصویر شهدای جبهه مقاومت و مدافعان حرم آراستهاند.
,
, حقیقت امر این است که بنظر می رسد دستگاهی مثل سازمان تبلیغات که باید در امر سازماندهی این دستجات نقش کلیدی خود را ایفا کند، خود را محدود به برخی اقدامات کرده که البته قصد پیش داوری درباره آن را هم نداریم اما به طور حتم میتوان گفت که یک قصور جدی در طول این سالها در این باره اتفاق افتاده و شاید برخی از این دستجات برای راه اندازی اولیه بیشترین زحمتی که کشیدهاند، هماهنگی با کلانتری محل برای بستن بخشی از یک خیابان بوده است.
,سابق بر این محلات بزرگ تبریز چند دسته و هیئت داشتند که همه مردم نیز با شکوه خاصی در مراسمات این هیئتها شرکت میکردند. اغلب محلات هیئت عرب، هیئت عجم و هیئت زنجیر زنی داشتند و اخیرا نیز یک هیئت شاخسی به این سه هیئت اضافه شده است اما امروز دیگر از آن اصالت خبری نیست و علم بسیاری از هیئات نهایتا تاریخ تاسیس یک دههی اخیر را نشان میدهد و این همان تفرّقی است که بسیاری از محلات تبریز دچار آن شدهاند و خیلی هم دور از واقع نیست که بگوییم در بعضی مناطق هر کوچه و هر خیابان یک دسته و هیئت دارد.
,سازماندهی رژهی با شکوه حسنیون تبریز نه در یک اجتماع خیابانی نظیر حسینیه اعظم زنجان، بلکه در همین هیئتها و شاخسیهاست اگر تا دیرتر از این نشده فکری بیاندیشیم و حبّ و بغضها را کنار بگذاریم و لااقل در محلات بزرگ متحد شویم و البته این حرکت حسنه که یک باقیات و صالحات بزرگ خواهد بود مقدور نیست مگر با عزم و اراده ی سازمان و مسئولین ذیربط.
,انتهای پیام/م
]
ارسال دیدگاه