از آیین های ثبت شده عاشورایی کوهبنان چه میدانید؟

سنگ زنی «کهن» سنت دیرینه عزاداری کوهبنان + تصاویر
سنگ زنی «کهن» سنت دیرینه عزاداری کوهبنان + تصاویر
یکی از آیین‌های عزاداری در شهرستان کوهبنان سنت سنگ زنی روستای کهن است که در همایش سراسری ثبت آیین های عاشورایی سال ۱۳۹۱ کشور، بعنوان یک مراسم آیینی – عاشورایی در استان کرمان به ثبت ملی در فهرست میراث معنوی کشور رسیده است.
[

به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛به نقل از ۷۲عارف ،آیین‌های عزاداری کوهبنان  پیشینه‌ای چند صد ساله ای  دارند و در هر منطقه از  این شهرستان ، مردم با آیین‌های خاص به عزاداری امام حسین(ع) می‌پردازند و برخی از آثار معنوی در میان مردم به گونه ای نهادینه شده که جزء لاینفک مراسم عزاداریهای محرم بشمار می روند. آئین سنگ زنی جزو رسوم خوبی است که در ایام سوگواری سالار شهیدان(ع) در برخی از مناطق کشورمان انجام می شود. شاید خیلی از ما به ریشه تاریخی این آئین توجهی نداشته باشیم. اما در روستای کهن (KAHN) کوهبنان سنتی به نام « سنگ زنی » وجود دارد که در نوع خود بی‌نظیر است.

, شبکه اطلاع رسانی راه دانا, ۷۲عارف , ۷۲عارف ,

%d8%b3%d9%86%da%af-%d8%b2%d9%86%db%8c-1

معروف است که حضرت سیدالشهدا (ع) برای اینکه حجت را بر لشکریان عمر سعد تمام کرده باشند، به معرفی خود پرداخت و از نسب پدری و مادر خویش گفت تا فردای پس از جنگ، عده‌ای به بهانه نشناختن ایشان، خود را تبرئه نکنند و بگویند اگر امام را می‌شناختیم از جنگیدن با او پرهیز می‌کردیم یا حتی او را یاری می‌دادیم.

به همین دلیل امام حسین (ع) با فصاحت و بلاغت تمام، ضمن معرفی خود به بیان اهداف قیام و دلیل بیعت نکردن با یزید پرداخت، در این میان، ولوله‌ای در سپاه شام به وجود آمد، عمر سعد دید اگر چاره‌ای نیندیشد، چه بسا که سپاه شام علیه او بشورند و از جنگیدن با پسر فاطمه (س) سر باز زنند.

%d8%b3%d9%86%da%af-%d8%b2%d9%86%db%8c-3

این بود که به اطرافیانش دستور داد هر کدام دو قطعه سنگ بردارند و برهم بزنند تا سر و صدا ایجاد کنند و مانع رسیدن صدای امام به سپاهیان شود و برای اینکه دوباره نظم به لشکریان حاکم شود، فریاد برآوردند او (امام حسین)، پسر کشنده عرب است.

به نقلی دیگر  این آیین سنگ زنی، حکایت سوگواری و عزاداری قوم بنی اسد است که پس از واقعه روز عاشورا وقتی به کربلا می‌رسند و با پیکرهای بی سر و پاره پاره امام حسین(ع) و یارانش مواجه می شوند، به نشانه عزاداری سنگ‌هایی را بر می دارند و به سر و صورت خود می زنند.

بخشی از عزاداری مردم کوهبنان ریشه در این واقعه دارد و به ویژه در گذشته دسته‌های سنگ زن، روز عاشورا حرکت می‌کردند که امروزه این سنت به اربعین حسینی و دهه پایانی ماه صفر  نیز موکول شده و سنگ زنی یکی از مراسم عزاداری است که با کیفیت خاص انجام می‌شود.

البته سنگ زنی  هم‌اینک در برخی از روستاهای شهرستان مثل روستای کَهن در روز و شب تاسوعا به ویژه روز عاشورا رواج خاص دارد و مردم این روستا با این رسم دیرینه خود، در سوگ شهادت سالار شهیدان، عزاداری می‌کنند که مورد توجه مردم سایر مناطق نیز قرار دارد.

%d8%b3%d9%86%da%af-%d8%b2%d9%86%db%8c-7

سنگ  دو قطعه چوب تراشیده است، به اندازه کف دست و گِرد تراشیده می‌شود.

در زمان گذشته، کولی‌ها این چوب را به خوبی می‌تراشیدند و یا به نوعی خراطی می‌کردند.

دو قطعه چوب گرد تراشیده شده دارای دو زائده با دو فرو رفتگی است که برای در دست گرفتن ایجاد شده و در مراسم عزاداری به هم زده می‌شود و صدایی شبیه به هم خوردن سنگ تولید می‌کند.

به هم زدن چوب‌ها به شیوه خاصی انجام می‌شود به ویژه قدیمی‌ترها در حالتی مانند بالا و پایین پریدن، آنها را به هم می‌زنند، در حالی که یکبار دست راست را از بالا به پایین می‌آورند و دست چپ ثابت می‌ماند و دفعه بعد، عکس این حالت اتفاق می‌افتد.

%d8%b3%d9%86%da%af-%d8%b2%d9%86%db%8c-4

ریتم موزون تک ضرب و سه ضرب سنگ زدن – یا همان دو تکه چوب خراطی شده -آنچنان دلنشین است که اگر برای تماشای آن ساعتها وقت بگذاریم، از نظر من هیچگاه خسته کننده و کسل کننده نیست. قرار گرفتن دو به دوی عزاداران مقابل هم با رقص پا، به غنای این شیوه از عزاداری می افزاید، وقتی ریتم این حلقه معرفتی به سه ضرب تغییر می کند- یک ضرب آن در زاویه جلو و رو به بالا، ضرب دیگر آن درحال برگشت به زاویه مخالف و در جهت پایین، و بالاخره ضرب سوم آن در زاویه مخالف ضرب اول و در جهت بالا – دلها را  لرزانده، و مراتب ارادت را به اوج می رسد.

به خاطر همین شیوه، این بخش از عزاداری برای حضار یا تماشاگران مراسم، حزن و اندوه به دنبال ندارد و فی‌الواقع مردم تماشاگر هستند تا عزادار.

اما در روستای کهن این نوع عزاداری چون با نوحه سرایی سوزناک و با رسم قدیمی همراه است، مردم هم‌نوا با دسته  سنگ زنی ، مرثیه سرایی کرده و اشک ماتم می‌ریزند.  

%d8%b3%d9%86%da%af-%d8%b2%d9%86%db%8c-5

نوحه خوان در این میان نقش مهمی بر عهده دارد. حلقه های معرفت  عزاداران با ریتم میان دار، انرژی می گیرند و نمایش مطلوب تری از خود بر جای می گذارند. از سنگ زنان هیئت‌های عزادار، مرحوم اصغر عابد و مرحوم حاج خلیل کارگران در کوهبنان معروف بوده‌اند.

نمونه‌ای از اشعار که در سوگواری سنگ زنی خوانده می‌شدند از این قرار است:

ای مهر به پیش مه روی تو ستاره

زخم تن مجروح تو افزون ز شماره

وای زون ز شماره

ای قافله سالار ز جا خیز که بردند

از کوی تو ما را به دف و چنگ و نقاره

وای چنگ و نقاره

برخیز که بردند زسر معجر زینب

او با سر عریان و گروهی به نظاره

وای گروهی به نظاره

%d8%b3%d9%86%da%af-%d8%b2%d9%86%db%8c-6

امسال نیز این آیین در کنار دیگر سنت های متنوع عزاداری شهرستان کوهبنان با اجرای هیئت های عزاداری شور حسینی به روستاهای شهرستان بخشیده است .

%d8%b3%d9%86%da%af-%d8%b2%d9%86%db%8c-8

در روزهای ابتدایی محرم امسال سوگواره‌ی ملی فرهنگ اقوام و میراث معنوی با قالب‌های متنوع عزاداری در دانشگاه آزاد اسلامی کرمان گروههای مختلف عزاداری به اجرای برنامه پرداخت که گروهی از جوانان هیئت سنگ‌زنی روستای کهن کوهبنان نیز در این سوگواره حضور پیدا کردند و به اجرای مراسم سنگ زنی پرداختند که مورد استقبال شرکت کنندگان واقع شد.

انتهای پیام/

,

%d8%b3%d9%86%da%af-%d8%b2%d9%86%db%8c-1

معروف است که حضرت سیدالشهدا (ع) برای اینکه حجت را بر لشکریان عمر سعد تمام کرده باشند، به معرفی خود پرداخت و از نسب پدری و مادر خویش گفت تا فردای پس از جنگ، عده‌ای به بهانه نشناختن ایشان، خود را تبرئه نکنند و بگویند اگر امام را می‌شناختیم از جنگیدن با او پرهیز می‌کردیم یا حتی او را یاری می‌دادیم.

به همین دلیل امام حسین (ع) با فصاحت و بلاغت تمام، ضمن معرفی خود به بیان اهداف قیام و دلیل بیعت نکردن با یزید پرداخت، در این میان، ولوله‌ای در سپاه شام به وجود آمد، عمر سعد دید اگر چاره‌ای نیندیشد، چه بسا که سپاه شام علیه او بشورند و از جنگیدن با پسر فاطمه (س) سر باز زنند.

%d8%b3%d9%86%da%af-%d8%b2%d9%86%db%8c-3

این بود که به اطرافیانش دستور داد هر کدام دو قطعه سنگ بردارند و برهم بزنند تا سر و صدا ایجاد کنند و مانع رسیدن صدای امام به سپاهیان شود و برای اینکه دوباره نظم به لشکریان حاکم شود، فریاد برآوردند او (امام حسین)، پسر کشنده عرب است.

به نقلی دیگر  این آیین سنگ زنی، حکایت سوگواری و عزاداری قوم بنی اسد است که پس از واقعه روز عاشورا وقتی به کربلا می‌رسند و با پیکرهای بی سر و پاره پاره امام حسین(ع) و یارانش مواجه می شوند، به نشانه عزاداری سنگ‌هایی را بر می دارند و به سر و صورت خود می زنند.

بخشی از عزاداری مردم کوهبنان ریشه در این واقعه دارد و به ویژه در گذشته دسته‌های سنگ زن، روز عاشورا حرکت می‌کردند که امروزه این سنت به اربعین حسینی و دهه پایانی ماه صفر  نیز موکول شده و سنگ زنی یکی از مراسم عزاداری است که با کیفیت خاص انجام می‌شود.

البته سنگ زنی  هم‌اینک در برخی از روستاهای شهرستان مثل روستای کَهن در روز و شب تاسوعا به ویژه روز عاشورا رواج خاص دارد و مردم این روستا با این رسم دیرینه خود، در سوگ شهادت سالار شهیدان، عزاداری می‌کنند که مورد توجه مردم سایر مناطق نیز قرار دارد.

%d8%b3%d9%86%da%af-%d8%b2%d9%86%db%8c-7

سنگ  دو قطعه چوب تراشیده است، به اندازه کف دست و گِرد تراشیده می‌شود.

در زمان گذشته، کولی‌ها این چوب را به خوبی می‌تراشیدند و یا به نوعی خراطی می‌کردند.

دو قطعه چوب گرد تراشیده شده دارای دو زائده با دو فرو رفتگی است که برای در دست گرفتن ایجاد شده و در مراسم عزاداری به هم زده می‌شود و صدایی شبیه به هم خوردن سنگ تولید می‌کند.

به هم زدن چوب‌ها به شیوه خاصی انجام می‌شود به ویژه قدیمی‌ترها در حالتی مانند بالا و پایین پریدن، آنها را به هم می‌زنند، در حالی که یکبار دست راست را از بالا به پایین می‌آورند و دست چپ ثابت می‌ماند و دفعه بعد، عکس این حالت اتفاق می‌افتد.

%d8%b3%d9%86%da%af-%d8%b2%d9%86%db%8c-4

ریتم موزون تک ضرب و سه ضرب سنگ زدن – یا همان دو تکه چوب خراطی شده -آنچنان دلنشین است که اگر برای تماشای آن ساعتها وقت بگذاریم، از نظر من هیچگاه خسته کننده و کسل کننده نیست. قرار گرفتن دو به دوی عزاداران مقابل هم با رقص پا، به غنای این شیوه از عزاداری می افزاید، وقتی ریتم این حلقه معرفتی به سه ضرب تغییر می کند- یک ضرب آن در زاویه جلو و رو به بالا، ضرب دیگر آن درحال برگشت به زاویه مخالف و در جهت پایین، و بالاخره ضرب سوم آن در زاویه مخالف ضرب اول و در جهت بالا – دلها را  لرزانده، و مراتب ارادت را به اوج می رسد.

به خاطر همین شیوه، این بخش از عزاداری برای حضار یا تماشاگران مراسم، حزن و اندوه به دنبال ندارد و فی‌الواقع مردم تماشاگر هستند تا عزادار.

اما در روستای کهن این نوع عزاداری چون با نوحه سرایی سوزناک و با رسم قدیمی همراه است، مردم هم‌نوا با دسته  سنگ زنی ، مرثیه سرایی کرده و اشک ماتم می‌ریزند.  

%d8%b3%d9%86%da%af-%d8%b2%d9%86%db%8c-5

نوحه خوان در این میان نقش مهمی بر عهده دارد. حلقه های معرفت  عزاداران با ریتم میان دار، انرژی می گیرند و نمایش مطلوب تری از خود بر جای می گذارند. از سنگ زنان هیئت‌های عزادار، مرحوم اصغر عابد و مرحوم حاج خلیل کارگران در کوهبنان معروف بوده‌اند.

نمونه‌ای از اشعار که در سوگواری سنگ زنی خوانده می‌شدند از این قرار است:

ای مهر به پیش مه روی تو ستاره

زخم تن مجروح تو افزون ز شماره

وای زون ز شماره

ای قافله سالار ز جا خیز که بردند

از کوی تو ما را به دف و چنگ و نقاره

وای چنگ و نقاره

برخیز که بردند زسر معجر زینب

او با سر عریان و گروهی به نظاره

وای گروهی به نظاره

%d8%b3%d9%86%da%af-%d8%b2%d9%86%db%8c-6

امسال نیز این آیین در کنار دیگر سنت های متنوع عزاداری شهرستان کوهبنان با اجرای هیئت های عزاداری شور حسینی به روستاهای شهرستان بخشیده است .

%d8%b3%d9%86%da%af-%d8%b2%d9%86%db%8c-8

در روزهای ابتدایی محرم امسال سوگواره‌ی ملی فرهنگ اقوام و میراث معنوی با قالب‌های متنوع عزاداری در دانشگاه آزاد اسلامی کرمان گروههای مختلف عزاداری به اجرای برنامه پرداخت که گروهی از جوانان هیئت سنگ‌زنی روستای کهن کوهبنان نیز در این سوگواره حضور پیدا کردند و به اجرای مراسم سنگ زنی پرداختند که مورد استقبال شرکت کنندگان واقع شد.

انتهای پیام/

,

%d8%b3%d9%86%da%af-%d8%b2%d9%86%db%8c-1

, %d8%b3%d9%86%da%af-%d8%b2%d9%86%db%8c-1, %d8%b3%d9%86%da%af-%d8%b2%d9%86%db%8c-1,

معروف است که حضرت سیدالشهدا (ع) برای اینکه حجت را بر لشکریان عمر سعد تمام کرده باشند، به معرفی خود پرداخت و از نسب پدری و مادر خویش گفت تا فردای پس از جنگ، عده‌ای به بهانه نشناختن ایشان، خود را تبرئه نکنند و بگویند اگر امام را می‌شناختیم از جنگیدن با او پرهیز می‌کردیم یا حتی او را یاری می‌دادیم.

,

به همین دلیل امام حسین (ع) با فصاحت و بلاغت تمام، ضمن معرفی خود به بیان اهداف قیام و دلیل بیعت نکردن با یزید پرداخت، در این میان، ولوله‌ای در سپاه شام به وجود آمد، عمر سعد دید اگر چاره‌ای نیندیشد، چه بسا که سپاه شام علیه او بشورند و از جنگیدن با پسر فاطمه (س) سر باز زنند.

,

%d8%b3%d9%86%da%af-%d8%b2%d9%86%db%8c-3

, %d8%b3%d9%86%da%af-%d8%b2%d9%86%db%8c-3, %d8%b3%d9%86%da%af-%d8%b2%d9%86%db%8c-3,

این بود که به اطرافیانش دستور داد هر کدام دو قطعه سنگ بردارند و برهم بزنند تا سر و صدا ایجاد کنند و مانع رسیدن صدای امام به سپاهیان شود و برای اینکه دوباره نظم به لشکریان حاکم شود، فریاد برآوردند او (امام حسین)، پسر کشنده عرب است.

,

به نقلی دیگر  این آیین سنگ زنی، حکایت سوگواری و عزاداری قوم بنی اسد است که پس از واقعه روز عاشورا وقتی به کربلا می‌رسند و با پیکرهای بی سر و پاره پاره امام حسین(ع) و یارانش مواجه می شوند، به نشانه عزاداری سنگ‌هایی را بر می دارند و به سر و صورت خود می زنند.

,

بخشی از عزاداری مردم کوهبنان ریشه در این واقعه دارد و به ویژه در گذشته دسته‌های سنگ زن، روز عاشورا حرکت می‌کردند که امروزه این سنت به اربعین حسینی و دهه پایانی ماه صفر  نیز موکول شده و سنگ زنی یکی از مراسم عزاداری است که با کیفیت خاص انجام می‌شود.

,

البته سنگ زنی  هم‌اینک در برخی از روستاهای شهرستان مثل روستای کَهن در روز و شب تاسوعا به ویژه روز عاشورا رواج خاص دارد و مردم این روستا با این رسم دیرینه خود، در سوگ شهادت سالار شهیدان، عزاداری می‌کنند که مورد توجه مردم سایر مناطق نیز قرار دارد.

,

%d8%b3%d9%86%da%af-%d8%b2%d9%86%db%8c-7

, %d8%b3%d9%86%da%af-%d8%b2%d9%86%db%8c-7, %d8%b3%d9%86%da%af-%d8%b2%d9%86%db%8c-7,

سنگ  دو قطعه چوب تراشیده است، به اندازه کف دست و گِرد تراشیده می‌شود.

,

در زمان گذشته، کولی‌ها این چوب را به خوبی می‌تراشیدند و یا به نوعی خراطی می‌کردند.

,

دو قطعه چوب گرد تراشیده شده دارای دو زائده با دو فرو رفتگی است که برای در دست گرفتن ایجاد شده و در مراسم عزاداری به هم زده می‌شود و صدایی شبیه به هم خوردن سنگ تولید می‌کند.

,

به هم زدن چوب‌ها به شیوه خاصی انجام می‌شود به ویژه قدیمی‌ترها در حالتی مانند بالا و پایین پریدن، آنها را به هم می‌زنند، در حالی که یکبار دست راست را از بالا به پایین می‌آورند و دست چپ ثابت می‌ماند و دفعه بعد، عکس این حالت اتفاق می‌افتد.

,

%d8%b3%d9%86%da%af-%d8%b2%d9%86%db%8c-4

, %d8%b3%d9%86%da%af-%d8%b2%d9%86%db%8c-4, %d8%b3%d9%86%da%af-%d8%b2%d9%86%db%8c-4,

ریتم موزون تک ضرب و سه ضرب سنگ زدن – یا همان دو تکه چوب خراطی شده -آنچنان دلنشین است که اگر برای تماشای آن ساعتها وقت بگذاریم، از نظر من هیچگاه خسته کننده و کسل کننده نیست. قرار گرفتن دو به دوی عزاداران مقابل هم با رقص پا، به غنای این شیوه از عزاداری می افزاید، وقتی ریتم این حلقه معرفتی به سه ضرب تغییر می کند- یک ضرب آن در زاویه جلو و رو به بالا، ضرب دیگر آن درحال برگشت به زاویه مخالف و در جهت پایین، و بالاخره ضرب سوم آن در زاویه مخالف ضرب اول و در جهت بالا – دلها را  لرزانده، و مراتب ارادت را به اوج می رسد.

,

به خاطر همین شیوه، این بخش از عزاداری برای حضار یا تماشاگران مراسم، حزن و اندوه به دنبال ندارد و فی‌الواقع مردم تماشاگر هستند تا عزادار.

,

اما در روستای کهن این نوع عزاداری چون با نوحه سرایی سوزناک و با رسم قدیمی همراه است، مردم هم‌نوا با دسته  سنگ زنی ، مرثیه سرایی کرده و اشک ماتم می‌ریزند.  

,

%d8%b3%d9%86%da%af-%d8%b2%d9%86%db%8c-5

, %d8%b3%d9%86%da%af-%d8%b2%d9%86%db%8c-5, %d8%b3%d9%86%da%af-%d8%b2%d9%86%db%8c-5,

نوحه خوان در این میان نقش مهمی بر عهده دارد. حلقه های معرفت  عزاداران با ریتم میان دار، انرژی می گیرند و نمایش مطلوب تری از خود بر جای می گذارند. از سنگ زنان هیئت‌های عزادار، مرحوم اصغر عابد و مرحوم حاج خلیل کارگران در کوهبنان معروف بوده‌اند.

,

نمونه‌ای از اشعار که در سوگواری سنگ زنی خوانده می‌شدند از این قرار است:

,

ای مهر به پیش مه روی تو ستاره

,

زخم تن مجروح تو افزون ز شماره

,

وای زون ز شماره

,

ای قافله سالار ز جا خیز که بردند

,

از کوی تو ما را به دف و چنگ و نقاره

,

وای چنگ و نقاره

,

برخیز که بردند زسر معجر زینب

,

او با سر عریان و گروهی به نظاره

,

وای گروهی به نظاره

,

%d8%b3%d9%86%da%af-%d8%b2%d9%86%db%8c-6

, %d8%b3%d9%86%da%af-%d8%b2%d9%86%db%8c-6, %d8%b3%d9%86%da%af-%d8%b2%d9%86%db%8c-6,

امسال نیز این آیین در کنار دیگر سنت های متنوع عزاداری شهرستان کوهبنان با اجرای هیئت های عزاداری شور حسینی به روستاهای شهرستان بخشیده است .

,

%d8%b3%d9%86%da%af-%d8%b2%d9%86%db%8c-8

, %d8%b3%d9%86%da%af-%d8%b2%d9%86%db%8c-8, %d8%b3%d9%86%da%af-%d8%b2%d9%86%db%8c-8,

در روزهای ابتدایی محرم امسال سوگواره‌ی ملی فرهنگ اقوام و میراث معنوی با قالب‌های متنوع عزاداری در دانشگاه آزاد اسلامی کرمان گروههای مختلف عزاداری به اجرای برنامه پرداخت که گروهی از جوانان هیئت سنگ‌زنی روستای کهن کوهبنان نیز در این سوگواره حضور پیدا کردند و به اجرای مراسم سنگ زنی پرداختند که مورد استقبال شرکت کنندگان واقع شد.

,

انتهای پیام/

,

 

]

به اشتراک گذاری این مطلب!

ارسال دیدگاه