نگاهی به تاریخ علم؛
روشهای درمانی عجیب و غریب/ از آب اشک پرنده تا مومیایی درمانی!
در تواریخ یا متون کهن طبّی از روشهای متعدد و متفاوت و بعضا عجیب و غریب در درمان بیماریها سخنها رانده شده است که اجمالا در این فرصت به چند نمونه اشاره میشود.[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از ندای اصفهان، در تواریخ یا متون کهن طبّی از روشهای متعدد و متفاوت و بعضا عجیب و غریب در درمان بیماریها سخنها رانده شده است که اجمالا در این فرصت به چند نمونه اشاره میشود. هرچند متاسفانه برخی از متون قدیمی ما با خرافات درآمیخته اند، اما در میان آنها مطالب صحیح و بکری نیز یافت می شود که دانشجویان مشتاق پزشکی باید به بررسی آنها بپردازند.
, شبکه اطلاع رسانی راه دانا, ندای اصفهان,***
,- آب اشک پرنده درمانی (تشخیص سم ـ درمان جراحت)
ابن اَثیر در ضمن حوادث سال ۴۱۴ هـ .آورده است:
,در این سال، «یمینالدوله محمود بن سبکتکین»۱ در اعماق «هند» پیشروی کرد، غنائم گرفت و مردم را کشت تا اینکه به قلعهای رسید که در قلّه کوهی بلند بنا شده بود و راهی جز یک جادّه برای بالا رفتن و رسیدن به آن نداشت.
, ۱,در قلعه مزبور، پانصد فیل نگهداری میشد و در قلّه کوه و ارتفاعات آن، غلّات کِشت میشد. آن ها در آنجا آب داشتند و هرچه مورد نیاز و احتیاج ساکنان این دژ بود در آنجا مهیّا بود.
,یمنالدوله آنجا را محاصره کرد تا اینکه اهالی و قلعهنشینان به قتل رسیدند. اهالی قلعه چون اوضاع را چنین دیدند تسلیم یمینالدوله شدند، امان خواستند و به ایشان امان داده شد.
,پادشاه آن ها قرار گذاشت تا از او خراج بستاند و نیز هدیّه ای آورد که پرنده [شگفتانگیزی] بود به شکل «قُمری»۲ و خاصیّت وجود آن پرنده این بود که هرگاه خوراکی حاضر میکردند که در آن خوراک، زهر و سمی ریخته بودند، چشمان آن پرنده اشکآلود میشد و اشکی که از چشمانش میآمد متحجر و سنگ مانند میگشت و اگر آن اشکهای سنگ شده را میساییدند و بر زخمها و جراحات بزرگ و وسیع قرار میدادند، آنها التیام و درمان مییافتند.۳
, ۲, ۳,- تنور درمانی (استسقاء)
طَبَری گوید: جماعتی از اصحاب ما به من گفتهاند که: بیماری که «واثق»۴ خلیفه عباسی بدان درگذشت، «استسقاء»۵ بود. لذا او را برای درمان در تنوری نشاندند و به سبب آن از بیماری آسایش می یافت… .۶
, ۴, ۵, ۶,- غذای سرزمین درمانی (جنبه عمومی)
«بقراط»۷ گوید: سرشت و نهاد آدمی با وطن دوستی در آمیخته است و همچنین او میگفت: به هر بیماری از غذای سرزمین و وطنش بدهید زیرا نفس به غذای سرزمین خود مایل است و بدان گرایش دارد.۸
, ۷, ۸,- مومیایی سپید غار ارّجان درمانی (شکستگی استخوان)
صاحب کتاب «البُلدان» گوید:
,«محمّدبن احمد اصفهانی» به من خبر داد از شگفتیهای «اَرّجان»۹ غاری است در دلِ کوه که در آن غار، آبی بجوشد و سپس دگرگون شود و چون “مومیایی سپید” ـ همان مومیایی سپید معروف ـ گردد. در دهانه غار، دری آهنین نهادهاند که بر آن مُهر سلطان خورده و توسّط قاضی شهر یک روز در سال گشوده میشود. آنگاه مردی عریان (لباس درآورده) و مورد وثوق و اطمینان به درون آب میرود و هرچه از این مادّه آنجا انباشته شده است، در شیشهای جمع میکند ـ همه آنچه در طول یک سال انباشته شده، کم و بیش صد مثقال است و کمتر به این اندازه افزایش مییابد ـ پس از جمعآوری و استحصال درب غار را میبندند و به آن قفل میزنند تا سال دیگر همان هنگام همین کار را انجام دهند. سپس قاضی در شیشه را بسته و آن را مُهر نموده به نزد سلطان میبرند. خاصیّت این مادّه، درمان و علاج انواع زخم و شکستگی استخوان است که چون به اندازه عدسی با آب بیاشامند فیالفور، جایی را که شکستگی دارد یا آسیب دیده بهبود میبخشد و گوشت میرویاند.۱۰
, ۹, ۱۰,- انسان درمانی (متفاوت)
عقیلی خراسانی در «مخزن الادویّه» در مورد درمان با اعضا، جوارح و مواد مترشّحه یا صادره از انسان اشاراتی کرده است، برای مثال:
,«… چرک گوش او، مولّد (تولید کننده) ریاح (بادها) و بیهوش کننده و ضِماد (مرهم) آن جهت شقیقه (میان گوش و پیشانی) و اکتحال (سرمه کشیدن) آن جهت رَمَد (درد چشم) و رفع بَیاض (سفیدی) چشم نافع…
,آب دهان او ناشتا، کُشنده کِرم گوش و محلل (فرونشاننده) هوایی که در گوش رفته باشد و تریاق (پادزهر) گزیدن «عقرب» و «رتیلا» و دافع قوبا (پوست پوست شدن بدن) و کَلَف (نوعی عارضه پوستی) و آثار قروح (گزیدگی و آبله) و… .”۱۱
, ۱۱,منبع: ماهنامه دانشمند، ش ۵۷۵ (شهریور ۱۳۹۰)، ص ۶۸٫
, منبع:,پینوشت
, پینوشت,۱ـ محمّد بن سبکتکین یا محمود غزنوی به سال ۳۸۷ هـ .به حکومت رسید و در سال ۴۲۱ هـ .در شهر غزنین به مرض سل از دنیا رفت.
, ۱ـ,۲ـ مُرغی است از فاخته کوچکتر و با طوق و خوشآواز.
, ۲ـ,۳ـ ابن ابی الکرم، عزّالدّین ابوالحسن علی (ابن الاثیر) (م. ۶۳۰ هـ)، الکامل فیالتاریخ، بیروت ـ لبنان، دارصادر، ۱۳۸۵ هـ ./ ۱۹۶۵ میلادی ج ۹، ص ۳۳۳٫
, ۳ـ,۴ـ خلیفه عبّاسی که در سال ۲۳۲ هـ از دنیا رفت.
, ۴ـ,۵ـ الطبّری، ابوجعفر محمّدبن جریر (م. ۳۱۰ هـ).
, ۵ـ,۶- تاریخ الامم والملوک، تحقیق: محمّد ابوالفضل ابراهیم، بیروت، دارالتّراث، الطّبعه الثانیه، ۱۳۸۷ هـ/۱۹۶۷ میلادی/ج۹، ص ۱۵۰٫
, ۶-,۷ـ ابقراط یا بقراط نام معروفترین پزشک قدیم است. که در ۴۶۰ قبل از میلاد در جزیرهای یونانی متولّد شد.
, ۷ـ,۸ـ الهمدانی، ابوعبدالله احمدبن محمّد بن اسحاق (ابن الفقیه) (م. ۳۶۵ هـ) البلدان، تحقیق، یوسف الهادی، بیروت، عالم الکتب، الطّبعه الاولی، ۱۴۱۶ هـ ۱۹۹۶ میلادی/ ص ۴۸۹٫
, ۸ـ,۹ـ در اینکه “ارجان” دقیقا کجا است اختلاف وجود دارد. اصطخری گوید: بین ارجان و شیراز شصت فرسنگ است و بین آن و سوق الاهواز نیز شصت فرسنگ، صاحب مرات البلدان گوید: از شهرهای معتبر فارس و نزدیک خوزستان است. به زعم بعضی ارجان همان بهبهان است.
, ۹ـ,۱۰ـ البلدان، ص ۴۰۷٫
, ۱۰ـ,۱۱ـ عقیلی علوی خراسانی، سیّد محمّد حسین بن محمّد هادی (قرن ۱۲)، مخزن الادویّه، انتشارات و آموزش انقلاب اسلامی، ۱۳۷۱ هـ . ش، چاپ دوّم، تهران ص ۱۷۸ به بعد.
, ۱۱ـ,انتهای پیام/
]
ارسال دیدگاه