بازسازی نقش زنان در رمانهای عامه پسند دختران دبیرستانی
رمانهای عامهپسند غالباً «زن محور» هستند، صفات زنانگی و ویژگیهای روانی، عاطفی، احساسی و حتی نابهنجاریهای زنان و سنتها و فرهنگهایی که با آن درگیرند، انعکاس داده میشود.[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از زنان خبر؛ رمانهای عامهپسند در مقایسه با دیگر ژانرها در بین زنان با استقبال زیادی روبهرو بودهاند. گویی این ژانر، منحصراً برای زنان تولید میشود، از این رو اصطلاحاً رمانهای «بانوپسند»، «زنان خانهدار» یا «دختر دبیرستانیها» خوانده میشود. در سالهای اخیر، اغلب رمانهای عامهپسند به قلم زنان به رشته تحریر درآمده است.
, شبکه اطلاع رسانی راه دانا, زنان خبر, ؛ رمانهای عامهپسند در مقایسه با دیگر ژانرها در بین زنان با استقبال زیادی روبهرو بودهاند. گویی این ژانر، منحصراً برای زنان تولید میشود، از این رو اصطلاحاً رمانهای «بانوپسند»، «زنان خانهدار» یا «دختر دبیرستانیها» خوانده میشود. در سالهای اخیر، اغلب رمانهای عامهپسند به قلم زنان به رشته تحریر درآمده است.,بازنمایی زن و خانواده در رمانها
اگر چه بازنمایی تصویر خانواده و زن در این مجال اندک نمیگنجد، اما با این حال سعی میشود که تصویر «زن» و «مرد» و چگونگی حضور آنها به طور مختصر بیان شود. رمانهای عامهپسند غالباً «زن محور» هستند، صفات زنانگی و ویژگیهای روانی، عاطفی، احساسی و حتی نابهنجاریهای زنان و سنتها و فرهنگهایی که با آن درگیرند، انعکاس داده میشود.
موضوعات اجتماعی زنان نظیر طلاق، ازدواج، فرار دختران از خانه، خشونت، بارداری و... همچنین ویژگیهای زنانه مانند بیماریها و عدم کنترلهای عصبی و روانی، اضطراب، گریه و احساس رنج، اعتقاد به خرافات، ارتباط با طبیعت و... برخی از موضوعاتی است که بدانها پرداخته میشود. در این داستانها نحوه لباس پوشیدن، چهره، آرایش، جزئیات چهره، سبک آشپزی، محیط درون خانه مانند رنگ، جزئیات مبلمان، دکوراسیون و آشپزخانه و... توصیف میشود.
موضوع غالب رمانها، خانواده و روابط و مناسبات درون خانواده است. داستانها در بین یک یا چند خانواده شکل میگیرد. از سویی اگر چه رمان عامهپسند، رمانی عاشقانه است، اما رمانهای ایرانی برخلاف رمانهای خارجی کمتر یا به ندرت به روابط دو جنس مخالف در خارج از چارچوب و مناسبات خانواده اشاره دارند. تقسیم شخصیتهای زنان در داستان به سیاه و سپید، تقابل عشق و عقل یا بدی و خوبی، بازگو کردن احساسات و عواطف زنان با جهانبینیهای ساده و پایان خوش از ویژگیهای بازنمایی زنان در این رمانهاست. اما به طور کلی در اغلب رمانهای ایرانی دو تصویر از زنان با ویژگیهای معطوف به هر سبک «زن منفعل» و «زن فعال» در ویژگیهای تقابلی و متضاد دیده میشوند.
تصویر زن منفعل: تیپ غالبی که در رمانهای عامهپسند به چشم میخورد، تیپ «زن منفعل» است که به مفاهیمی چون گذشته، خیالبافی و رؤیاپردازی، مصرف، سکون، خانه ماندن، انتظار، کار خانگی و...پیوند میخورد. اغلب این زنان، زنان ستمدیدهای هستند که بهرغم فشارهای دنیای بیرون و مردانه، نقش زنی منفعل، فرشتهوار و قربانی را دارند، که به هر ظلمی تن در میدهند و هیچ فعلیتی از خود نشان نمیدهند.
با یک نقد فمینیستی تصویری که از زن در این رمانها دیده میشود، زن قربانی، مظلوم و فداکار است. ردپای ستم بر زنان در این داستانها و بازنمایی خشونت پنهان و آشکار خانگی، روانی، اقتصادی و اجتماعی، ظلم و نابرابریهایی که بر زنان میرود، تصویر زن قربانی شده فرهنگ مردسالار را برجسته میسازد.
تصویر زن فعال: در برخی رمانها، شخصیتهای زن به شکلی فعالتر بازنمایی میشوند. فاعلیت و میزان تأثیرگذاری این زنان را بر روی سیر داستان میتوان مشاهده کرد. کار تولیدی، استقلال، کنشگری، فعالیت اجتماعی، آیندهنگری و...از ویژگیهای زنان فعال هستند. این زنان یا مشکلات را در داستان خود حل میکنند، یا آنکه نقش فعالی در حل آن دارند. این تیپ زنان اغلب زیبا و ماجراجو به تصویر کشیده میشوند. با توجه به شرایط اجتماعی و فرهنگی ایران، تیپبندی دیگری که از زن و خانواده در این رمانها ارائه میشود، زن «سنتی» و «مدرن» است.
تصویر زن سنتی: در برخی رمانهای عامهپسند، زنان با صفات و ویژگیهایی توصیف میشوند که اصطلاحاً «زن سنتی» نامیده میشوند. تأکید بر نقشهایی چون مادری، بچهداری و همسری و فعالیتهایی چون آشپزی، کار خانگی، خیاطی و ... این تصویر را تقویت میکند. یکی از تیپهای اصلی این داستانها، زن به عنوان مادر یا مادربزرگ و بیان تجربیاتی است که در این نقش دارد. عموماً مادران به اندازه پدران نقش فعالی ندارند.
هر چند در برخی داستانها، مادران حضور قویتری دارند. اگر چه گاه ویژگیهای زن سنتی، همان زن منفعل دانسته میشود، در برخی داستانها، زن در نقشهای سنتی نقش فعال دارند. با این حال برخی از این نقشهای زنانه، به نحوی به تصویر کشیده میشوند که بازتولید ایدئولوژیهای جنسیتی، مرد سالاری و کلیشههای جنسیتی هستند.
تصویر زن مدرن: زن مدرن در رمانها، با ویژگیها و مفاهیمی مرتبط به استقلال، خیابان، حرکت، اتومبیل، مقاومت در برابر نقشهای سنتی، تعارضات هویتی و خانوادگی به تصویر کشیده میشوند. این زن در برابر دیدگاههای سنتی و کلیشهای جامعه مقاومت و مبارزه میکند و به دنبال بیرون زدن از خانه، مستقل شدن، جستوجوی هویت تازه، بازاندیشی دائمی در خصوص خود و رو آوردن به فعالیتهایی چون نقاشی، سینما رفتن، موسیقی، عکاسی و فکر کردن به علائق فردی است. خواستههایش را بیان میکند و به دنبال تجربههای نو و زندگی جدید است.
نحوه بازنمایی مردان
مردان در رمانهای ایرانی اغلب با تصویری منفی، موقعیتی برتر و در چارچوب مردسالاری قرار دارند. تحرک، تغییر در دنیای درون و بیرون، ثروت، آیندهنگری، تصمیمگیریها و قدرت در خانواده از آن مردان است.
رابطه زنان با مردان اغلب در تنهایی تجربه میشود و سرشار از تضاد و تناقض است. زنان داستان با وجود وابستگی بسیار به مرد خود، از عدم حضور فیزیکی و عاطفی آنان رنج میبرند، به حدی که گاه تصمیم میگیرند این مردان را از ذهنیت و فکر خود حذف کنند. گاه اعتراض و مقاومت در برابر مردان، نمود بیرونی مییابد، گاه هم تنها در ساحت جان و روح باقی میماند.
از این رو گاه در زنان نوعی سرخوردگی، ناامیدی از زندگی و روابط خانوادگی دیده میشود. تیپ دیگر مردان رمانهای عامهپسند، اسطوره مرد دلسوز، فداکار و مهربان است که وجودش به زن آرامش میدهد.
این مرد معمولاً در برابر عشق عمیق خود، با شکست روبهرو میشود. این شکست یا به دلیل پاسخ منفی محبوب، یا وجود رقیب است که در پایان با دست تقدیر و سرنوشت، مرد قهرمان داستان به معشوق خود میرسد. این قهرمانان اغلب زیبا، جوان، جذاب، درستکار، مهربان، خوشقلب و تحصیلکرده هستند.
بازنمایی زن و خانواده در رمانها
, بازنمایی زن و خانواده در رمانها , بازنمایی زن و خانواده در رمانها ,اگر چه بازنمایی تصویر خانواده و زن در این مجال اندک نمیگنجد، اما با این حال سعی میشود که تصویر «زن» و «مرد» و چگونگی حضور آنها به طور مختصر بیان شود. رمانهای عامهپسند غالباً «زن محور» هستند، صفات زنانگی و ویژگیهای روانی، عاطفی، احساسی و حتی نابهنجاریهای زنان و سنتها و فرهنگهایی که با آن درگیرند، انعکاس داده میشود.
,موضوعات اجتماعی زنان نظیر طلاق، ازدواج، فرار دختران از خانه، خشونت، بارداری و... همچنین ویژگیهای زنانه مانند بیماریها و عدم کنترلهای عصبی و روانی، اضطراب، گریه و احساس رنج، اعتقاد به خرافات، ارتباط با طبیعت و... برخی از موضوعاتی است که بدانها پرداخته میشود. در این داستانها نحوه لباس پوشیدن، چهره، آرایش، جزئیات چهره، سبک آشپزی، محیط درون خانه مانند رنگ، جزئیات مبلمان، دکوراسیون و آشپزخانه و... توصیف میشود.
,موضوع غالب رمانها، خانواده و روابط و مناسبات درون خانواده است. داستانها در بین یک یا چند خانواده شکل میگیرد. از سویی اگر چه رمان عامهپسند، رمانی عاشقانه است، اما رمانهای ایرانی برخلاف رمانهای خارجی کمتر یا به ندرت به روابط دو جنس مخالف در خارج از چارچوب و مناسبات خانواده اشاره دارند. تقسیم شخصیتهای زنان در داستان به سیاه و سپید، تقابل عشق و عقل یا بدی و خوبی، بازگو کردن احساسات و عواطف زنان با جهانبینیهای ساده و پایان خوش از ویژگیهای بازنمایی زنان در این رمانهاست. اما به طور کلی در اغلب رمانهای ایرانی دو تصویر از زنان با ویژگیهای معطوف به هر سبک «زن منفعل» و «زن فعال» در ویژگیهای تقابلی و متضاد دیده میشوند.
,تصویر زن منفعل: تیپ غالبی که در رمانهای عامهپسند به چشم میخورد، تیپ «زن منفعل» است که به مفاهیمی چون گذشته، خیالبافی و رؤیاپردازی، مصرف، سکون، خانه ماندن، انتظار، کار خانگی و...پیوند میخورد. اغلب این زنان، زنان ستمدیدهای هستند که بهرغم فشارهای دنیای بیرون و مردانه، نقش زنی منفعل، فرشتهوار و قربانی را دارند، که به هر ظلمی تن در میدهند و هیچ فعلیتی از خود نشان نمیدهند.
, تصویر زن منفعل: , تصویر زن منفعل: , تصویر زن منفعل:,با یک نقد فمینیستی تصویری که از زن در این رمانها دیده میشود، زن قربانی، مظلوم و فداکار است. ردپای ستم بر زنان در این داستانها و بازنمایی خشونت پنهان و آشکار خانگی، روانی، اقتصادی و اجتماعی، ظلم و نابرابریهایی که بر زنان میرود، تصویر زن قربانی شده فرهنگ مردسالار را برجسته میسازد.
,تصویر زن فعال: در برخی رمانها، شخصیتهای زن به شکلی فعالتر بازنمایی میشوند. فاعلیت و میزان تأثیرگذاری این زنان را بر روی سیر داستان میتوان مشاهده کرد. کار تولیدی، استقلال، کنشگری، فعالیت اجتماعی، آیندهنگری و...از ویژگیهای زنان فعال هستند. این زنان یا مشکلات را در داستان خود حل میکنند، یا آنکه نقش فعالی در حل آن دارند. این تیپ زنان اغلب زیبا و ماجراجو به تصویر کشیده میشوند. با توجه به شرایط اجتماعی و فرهنگی ایران، تیپبندی دیگری که از زن و خانواده در این رمانها ارائه میشود، زن «سنتی» و «مدرن» است.
, تصویر زن فعال: , تصویر زن فعال: , تصویر زن فعال:,تصویر زن سنتی: در برخی رمانهای عامهپسند، زنان با صفات و ویژگیهایی توصیف میشوند که اصطلاحاً «زن سنتی» نامیده میشوند. تأکید بر نقشهایی چون مادری، بچهداری و همسری و فعالیتهایی چون آشپزی، کار خانگی، خیاطی و ... این تصویر را تقویت میکند. یکی از تیپهای اصلی این داستانها، زن به عنوان مادر یا مادربزرگ و بیان تجربیاتی است که در این نقش دارد. عموماً مادران به اندازه پدران نقش فعالی ندارند.
, تصویر زن سنتی:, تصویر زن سنتی:, تصویر زن سنتی:,هر چند در برخی داستانها، مادران حضور قویتری دارند. اگر چه گاه ویژگیهای زن سنتی، همان زن منفعل دانسته میشود، در برخی داستانها، زن در نقشهای سنتی نقش فعال دارند. با این حال برخی از این نقشهای زنانه، به نحوی به تصویر کشیده میشوند که بازتولید ایدئولوژیهای جنسیتی، مرد سالاری و کلیشههای جنسیتی هستند.
,تصویر زن مدرن: زن مدرن در رمانها، با ویژگیها و مفاهیمی مرتبط به استقلال، خیابان، حرکت، اتومبیل، مقاومت در برابر نقشهای سنتی، تعارضات هویتی و خانوادگی به تصویر کشیده میشوند. این زن در برابر دیدگاههای سنتی و کلیشهای جامعه مقاومت و مبارزه میکند و به دنبال بیرون زدن از خانه، مستقل شدن، جستوجوی هویت تازه، بازاندیشی دائمی در خصوص خود و رو آوردن به فعالیتهایی چون نقاشی، سینما رفتن، موسیقی، عکاسی و فکر کردن به علائق فردی است. خواستههایش را بیان میکند و به دنبال تجربههای نو و زندگی جدید است.
, تصویر زن مدرن:, تصویر زن مدرن:, تصویر زن مدرن:,
نحوه بازنمایی مردان
مردان در رمانهای ایرانی اغلب با تصویری منفی، موقعیتی برتر و در چارچوب مردسالاری قرار دارند. تحرک، تغییر در دنیای درون و بیرون، ثروت، آیندهنگری، تصمیمگیریها و قدرت در خانواده از آن مردان است.
,
رابطه زنان با مردان اغلب در تنهایی تجربه میشود و سرشار از تضاد و تناقض است. زنان داستان با وجود وابستگی بسیار به مرد خود، از عدم حضور فیزیکی و عاطفی آنان رنج میبرند، به حدی که گاه تصمیم میگیرند این مردان را از ذهنیت و فکر خود حذف کنند. گاه اعتراض و مقاومت در برابر مردان، نمود بیرونی مییابد، گاه هم تنها در ساحت جان و روح باقی میماند.
,از این رو گاه در زنان نوعی سرخوردگی، ناامیدی از زندگی و روابط خانوادگی دیده میشود. تیپ دیگر مردان رمانهای عامهپسند، اسطوره مرد دلسوز، فداکار و مهربان است که وجودش به زن آرامش میدهد.
,این مرد معمولاً در برابر عشق عمیق خود، با شکست روبهرو میشود. این شکست یا به دلیل پاسخ منفی محبوب، یا وجود رقیب است که در پایان با دست تقدیر و سرنوشت، مرد قهرمان داستان به معشوق خود میرسد. این قهرمانان اغلب زیبا، جوان، جذاب، درستکار، مهربان، خوشقلب و تحصیلکرده هستند.
,]
ارسال دیدگاه