ضعف در نمادپردازی شهرهای کُردستان؛ جای خالی چهره های شاخص در نمادها

به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از کُردتودی، اگر تاریخ شهرسازی جهان را مطالعه نماییم درک خواهیم کردکه معماران و مهندسین اولیه عملا و یا به صورت تئوریک  نمونه های فراوانی درباره هویت شهری و ارتباط المان ها و نمادها برای شکل دهی وشکل گیری شهرها ارائه داده اند.

 شهرسازان اولیه به خوبی می دانستند که نمادها عنصرهای اصلی تبیین هویت قومی، ملی، مذهبی و اجتماعی هستند و این روشنگری را در ساخت بنای کاخ پادشاهان، کلیساها و صومعه ها و نیز برای ساخت مساجد و... نشان می دادند و در واقع هویت شهر را بدین طریق عیان می ساختند.

در شهرهای بزرگ وکوچک چه در سراسر جهان و چه در کشور ایران، طبعا نمادها و المان های شهری ازجمله عناصر مهم هویت بخشی هستندکه به صورت شناسنامه ای روشن وگویا،نقش اصلی را در معرفی آن شهر به مخاطب دارند.

متاسفانه در بسیاری از شهرهای استان کردستان با وجود آنکه از فرهنگ و پیشینه غنی برخوردار هستند اما در استفاده از آن به عنوان نمادهای شهری کم کاری های فراوانی شده است.

هیکل «قوری قیرگون» توهین به شعور بصری شهروندان کامیارانی است
قطعا مدیران شهری و مخصوصا مسئولین شهرداری کامیاران واقف هستند که شخصیت و هویت شهر تابعی از وضعیت منطقه و سنت های فرهنگی است که حاصل تصمیمات گذشته در مورد شهر می باشد؛ پس باید به چنین سطحی نگری ها و سمبل کاری ها پایان داد، یا شهر را عاری از نماد و المان ناپسند و ناهنجار نمود و یا با اعتبارمالی در خوری و دعوت از بزرگان هنرمجسمه سازی و طراحی المان در همین استان، حداقل یک نماد برای این شهر ساخته شود.

با وجود چندین فلکه، میدان و ورودی و خروجی های فراوان در اطراف شهر کامیاران، نماد، سمبل و حتی المان ساده ای که نشان دهنده و معرف اصلی تاریخ، فرهنگ، آیین و... شهر باشد دیده نمی شود و آنچه که در این مبادی و میادین نهاده شده نه تنها معیار هویتی نیستند، بلکه حتی از زیبایی بصری نیز بی نصیب بوده و گاه جز توهینی بزرگ چیز دیگری نیستند.

به عنوان نمونه- همان گونه که در تصاویر نیز به وضوح دیده می شود- به المان های نصب شده در ورودی جنوبی شهر کامیاران اشاره می شود که اوج بی توجهی، سَمبَل کاری،بی ذوقی وعدم درک هنر سازندگان و نصب کنندگان هویداست.

در طرف دیگر این سازه سنگ و بتن، چند تکه سنگ بزرگ  در کنار هم قرار داده شده اند تا هنر پست مدرن را به سخره گرفته و بیننده را در منظرگاهی از عصر حجر و در یادبود انسان های اولیه، برجای خویش میخکوب نماید.

در ادامه این زیباسازی شهری و شاهکار باقی، به قوری قیرگون دیوهای افسانه ای  می رسیم که به زشتی و صبوری ناشی از ناهمگونی هنر و سازه را به خوبی عیان می سازد و بسیار بلیغ سمفونی فانتاستیک را ناشیانه از لوله خود می نوازد تا این شهر را بی نصیب از نمادهای شهری ندانند!

وقتی میدان های قروه برای کاهش بار ترافیکی آب می روند!
می توان گفت هر شهری برای خود نمادهایی را برجسته تر از سایر نمادها دارد و شهرداری ها شهر خود را با نمادهایی ویژه سرآمد از دیگر شهرها می سازند؛ حال با این وجود در شهرستان قروه نمادهایی که تنها متعلق به این شهر باشند به چشم نمی آیند و سایر نمادهای موجود نیز آنگونه که باید حفظ نمی شوند.

از حدود یک ماه پیش پروژه کوچک سازی میدان اتحاد جهت سهولت در رفت و آمد و نیز کاهش بار ترافیکی آغاز شد اما آیا بهتر نبود برای اجرای چنین پروژه ای گفتمانی عمومی از سوی شهرداری با نظرخواهی از مردم صورت می گرفت؟

علی رضایی که یکی از بازاریان قروه ای میدان اتحاد است گفت: بیشتر حجم ترافیک شهرستان قروه مربوط به خیابان سید جمال است و کوچک کردن میدان اتحاد ممکن است حتی حجم ترافیک خیابان سیدجمال را تشدید نماید.

این شهروند قروه ای با اشاره به نابسامانی نمادهای اصلی شهرستان قروه افزود: متاسفانه کسی به نمادهای اصلی شهر توجهی ندارد و تخریب این نمادها برای هیچکس مهم نیست.

چرا از معادن سنگ قروه در جهت زیباسازی نمادها استفاده نمی شود؟
با وجودی که شهرستان قروه از منابع غنی معدنی و سنگ های تزیینی بی نظیری که می توان گفت در سطح جهان زبانزد بوده اند برخوردار است اما متاسفانه حرکتی در جهت استفاده از این منابع برای زیباسازی های شهری و مرمت بناها و نمادهای شهرستان صورت نمی گیرد.

این در حالی است که می شود در همان پارک شهید بهشتی که این روزها به پارکی خالی از میهمان تبدیل شده است با ایجاد مجسمه هایی سنگی زمینه اشتغال مناسب و زمینه فروش محصولات سنگی و نیز ایجاد بازار فروش با رویکرد جذب گردشگر مهیا شود.

نمادهای شهری، حلقه مفقوده هویت در دیار گروس
بیجار، دیار کهن گروس با قدمت 7 هزار سال است، شهری با 100 هزار نفر جمعیت که در حال حاضر بعضی از کوچه های آن داری اسم مشخصی نیستند، شهری که با توجه به مشاهیر متعدد فرهنگی از نبود نمادهای شهری که معرف هویت تاریخی و فرهنگی این دیار باشد رنج می برد.

نبود نمادهای شهری مطابق با هویت دیار بیجار گروس با توجه به قدمت دیرینه آن حلقه مفقوده هویت شهری این دیار است که نیازمند توجه بیشتر مسئولان است.

بیجار گروس زادگاه امیر نظام گروسی است که به عنوان سفیر ایران در اروپا و سرپرست دانشجویان خارج از کشور برای اولین بار تجهیزات مخابراتی را وارد ایران کرد،اما بعد از گذشت چندین سال به دلیل بی توجهی مسئولان اقدامی در راستای نصب المانی در جهت معرفی این اسطوره تاریخی به جوانان شهر نشده است.

در حال حاضر تنها یکی از میادین بیجار که منقش به تندیس آیت الله شیخ فاضل گروسی است بیانگر هویت این شهر است و متاسفانه دیگر نمادهای میادین در این شهر هیچ ربطی به هویت تاریخی و فرهنگی این شهر ندارد.

جای چهره‎های فرهنگی – مذهبی کُرد در میادین سنندج خالی است

میدان‌های شهر سنندج – البته برخی از آنها به لطف!! تدبیر برخی مسئولین به تقاطع تبدیل شده – همواره نمادهای بسیاری را در خود جای داده که برخی از آنها نیز مورد انتقاد کارشناسان شهرسازی و معماری نیز هست.

"ویدا چراغی پور" کارشناس معماری و شهرسازی می‌گوید: برخی از میادین شهر سنندج نظیر میدان اوراز، میدان آزادی و میدان سهرودی نمادهایی ملی و استانی را در خود جای داده‎اند که علی‎رغم جای انتقاد از این نماد‌ها، بسیار بهتر از دیگر میادین هستند.

این کارشناس معماری شهری همچنین با گلایه از عدم استفاده از چهره‎های فرهنگی، تاریخی و مذهبی شهر سنندج و کُردستان نظیر ماموستا هه ژار، آیت الله مردوخ و بسیاری دیگر از چهره‎های برتر در میادین شهر، می‌گوید: شهرداری سنندج با نصب نمادهای بی‎کیفیت فلزی همانند فانوس اوج نبود ایده و خلاقیت را به نمایش گذاشته است.

وی حذف برخی از میادین شهر سنندج که کماکان با همان نام در میان مردم مصطلح است، می‎افزاید: به عنوان مثال، میدان مادر سنندج که نمونه‎ای از مهر و محبت به خانواده بود، به ناگهان از سوی مسئولین شهری حذف و تنها چهار راهی از آن باقی مانده؛ در حالی که مجسمه مستوره اردلان اولین مورخ کُرد زن می‎توانست نمادی شایسته برای این نقطه از شهر باشد.

با نگاهی به کاستی‎های دیگر میادین و مکان‎های فرهنگی – اجتماعی سنندج نظیر میدان گاز، میدان 12 فروردین، میدان نبوت، میادین شهرک بهاران و چند نقطه و میدان دیگر در شهر، سایه بی‎هویتی کامل در این مکان‌ها حس می‌شود که نیازمند پیگیری مسئولین – به ویژه سازمان زیباسازی و مجموعه شهرداری – در راستای هویت بخشی و اعتبار بخشی فرهنگی – تاریخی به این مکان‌ها است.

فراموشی هویت اجتماعی و فرهنگی در نمادهای شهری دیواندره
در شهرستان دیواندره که در مسیر اصلی جاده شمال غرب به جنوب و مرکز ایران قرار دارد ظرفیت های منحصر به فرد طبیعی و تاریخی وجود دارد  و استفاده از  فضاهای شهری و نمادهای هویتی، تاریخی و اعتقاداتی باعث معرفی آن به مسافران و حتی مردم بومی شهر خواهد شد.
 
هر چند شهرداری و شورا  در زیبا کردن میدان ها و ورودی های شهر اقداماتی در سال های اخیر انجام داده اند ولی اکثر کارهای انجام گرفته تاکنون تاثیری نداشته و به صورت ناقص صورت گرفته است و تندیسی که به تازگی در میدان جدیدالاحداث ورودی شهر در حال نصب است اولا بیشتر شبیه مادران منطقه لیلاخ و دهگلان بوده و باید به این نکته توجه داشت که یک تندیس باید اصیل و صاحب شناسنامه بوده تا به عنوان مجسمه ی شهری مورد استفاده قرار گیرد ضمنا از لحاظ فنی نیز این میدان  دارای پستی و بلندی هایی است که رانندگان باید همزمان تصمیم بگیرند که از موانع عبور کرده و سپس مقصد دور زدن را انتخاب نمایند.

 دوم اینکه نمادهای تاریخی و طبیعی مهمتری همچون غار کرفتو، کوهستان چلچمه و... در شهرستان وجود داشت که تندیس شود و از آن غفلت نموده اند. چیزی هم که تا حال به عنوان میدان در شهر استفاده می شده است حوضچه ای با مسیر دو طرفه بود که هیچ کدام از ویژگی های طبیعی و فرهنگی شهر در آن نمایان نبود اما با توجه به ویژگی های بی نظیر بومی و فرهنگی شهرستان می توان در نماد سازی دیواندره کارهای بهتری انجام داد.

 از طرفی دیگر شهرداری در قسمتی از شهر و در مقابل پارک ملت اقدام به احداث میدانی نمود که تا به حال جز گذاشتن چند بلوک، کار ی در آن صورت نگرفته و به صورت ناقص باقی مانده است که نمای زشتی به شهر داده است و علاوه بر آن نیز پارک قدیمی شهر را نابود خواهد کرد.  

سقز، شهری که از نبود المان های هویت بخش رنج می برد
حال اگر سخن از سقز شود چه چیزی در ذهن من شهروند مجسم می شود؟!متاسفانه و یا خوشبختانه المان و نمادی از تمدن چندین هزار ساله سقز به چشم نمی خورد و اگر مجسمه هایی هم در پارک ها قرار گرفته باشد به لطف افرادی از خدا بی خبر نیست و نابود شده اند.

سری به میادین مهم شهر 3000 ساله سقز میزنیم مفاهیم المان ها که در میادین دیده می شود در برجسته کردن موضوعات منطقه ای، نژادی، ملی و تاریخی مؤثر بوده است. بعنوان مثال میدان دخانیات( میدان ماموستا هیمن ) نمادی از مشاهیر کرد، میدان قدس نمادی از مقاومت مردم مظلوم فلسطین (ملیت خارجی) و میدان ۲۲ بهمن به عنوان نمادی برای نوروز و سفره هفت سین که نمادی برای اصالت ایرانی بودن می باشد هرچند که میدان 22 بهمن و سفر هفت سین با هم هماهنگ نبوده بطوری که 22 بهمن ربطی به سفره هفت سین و گل و گیاه ندارد.

اکثر میادین در کشور فاقد موضوعات نمادین و هویتی بوده و فقط در وسط آن آبنماها و گیاهان و گلهایی کاشته شده که به جرأت می توان گفت 60 درصد میادین سقز را دربرمی گیرد و شاید نماد طبیعت و سرسبزی باشد.

شهرستان باستانی سقز  پل ارتباطی شمال غرب با جنوب و جنوب غرب کشور است و به همین دلیل مسافران زیادی از این شهرستان میگذرند. در ورودی سنندج_سقز اولین میدانی که به آن میرسیم میدان موکریان (بوک و زاوا) است. جای سوال است که طرح و نماد و همچنین اسم این میدان بر چه اساسی انتخاب شده و چه ربطی به شهرستان سقز دارد. موکریان مربوط به بخش آذربایجان غربی است و این اسم شایسته اولین میدان شهرستانی با قدمت 3000 هزار ساله نمی باشد.

انتهای پیام/م